Fryderyk Chopin
(1810 - 1849)

Fryderyk Chopin
..."rodem Warszawianin, sercem Polak
a talentem wiata obywatel"...



Życiorys kompozytora:

Fryderyk Chopin ur. 22.lutego 1810 r.(według samego kompozytora i jego rodziny 1 marca) w Żelazowej Woli koło Warszawy, polski kompozytor i pianista. Jego ojciec Mikołaj, z pochodzenia Francuz, był nauczycielem u hr. Skarbków w Żelazowej Woli, a potem wykładowcą języka i literatury francuskiej w Liceum Warszawskim. Matką była Justyna, z domu Krzyżanowska,pochodząca z Wielkopolski daleka krewna Skarbków. Oprócz Fryderyka, Chopinowie mieli trzy córki: Ludwikę, Izabelę, Emilię. Pierwsze lekcje gry na fortepianie Fryderyk pobierał u matki, a później uczył się u Wojciecha Żywnego. Już jako kilkunastoletni chłopiec brał udział w koncertach dobroczynnych, oraz grał w salonach arystokracji warszawskiej. Budził podziw swoją muzykalnością, nie tylko wśród publiczności warszawskiej,ale także u licznie koncertujących w Warszawie artystów polskich i zagranicznych. Z tego okresu pochodzą próby twórczości kompozytorskiej(polonezy, marsz wojskowy). W latach 1823-26 uczęszczał do Liceum Warszawskiego. Z kolegami licealnymi (J. Fontaną, T. Woyciechowskim, J. Matuszyńskim) połączyła go dozgonna przyjaźń. Systematyczne studia muzyczne w zakresie kompozycji odbywał u Józefa Elsnera, który bardzo wysoko go ocenił: (szczególna zdatność - geniusz muzyczny).

Dworek Chopina w Żelazowej Woli
Dworek w Żelazowej Woli,
miejsce urodzenia Fryderyka Chopina
- widok obecny

Podczas wakacji w Szafarni, Strzyżewie, Antoninie, Sannikach, Poturzynie i Żelazowej Woli w latach 1824-30, zapoznawał się z tańcami ludowymi, i pieśniami Mazowsza, Kujaw, Wielkopolski i Lubelszczyzny. Uczęszczał także na koncerty wybitnych polskich muzyków(M. Szymanowska, K. Lipiński) oraz zagranicznych (A. Catalani, J.N. Hummel, N. Paganini, H. Sontag). Zapoznawał się także z ówczesną europejską twórczością operową, odwiedzając Operę Warszawską, w której repertuarze znajdowały się najwybitniejsze dzieła muzyczne. W 1926 r. występował w Dusznikach, w 1928 r. w Berlinie, w 1829 w Pradze i w Wiedniu, zdobywając duży rozgłos i nawizując kontakty z myzykami zagranicznymi. Fryderyk w 1929 r. poznaje śpiewaczkę Opery Warszawskiej, Konstancję Gładkowską. Dla niej komponuje pieśń, "Życzenie", do słów poety Stefana Witwickiego.

W 1830 r. opuścił na zawsze Warszawę i przez Drezno, oraz Wiedeń, wyjechał do Paryża. W 1831 r. osiadł w Paryżu na stałe i po kilku latach osiągnął europejski rozgłos. W pierwszych latach paryskich skupił się na działalności koncertowej, a w późniejszym okresie - na działalności kompozytorskiej. Natomiast podstawą jego egzystencji była działalność pedagogiczna, gdzie osiągnął wspaniałe rezultaty. Do najwybitniejszych jego uczniów należeli: K. Filtsch, A. Gutman, M. Czartoryska, D. Potocka, J. Stirling. W czasie pobytu w Paryżu utrzymuje kontakty z najwybitniejszymi muzykami europejskimi (F. List, F. Mendelsohn-Bartholdy, V. Bellini, G, Rossini). Utrzymuje także przyjazne stosunki z emigracją polską (A. Mickiewicz, J. Słowacki). W 1834 odbył podróż do Nadrenii, a w latach 1835-36 zwwiedził Czechy i Niemcy. W tym czasie starał się bez powodzenia o rękę Marii Wodzińskiej. W 1836 r. poznał G. Sand, która wywarła wpływ na życie kompozytora. W latach 1838-39 przebywali w Genui, Marsylii, na Majorce, oraz przez kilka lat w Nohant w okresie letnim, zimą zaś w Paryżu.


Grób Fryderyka Chopina,
na cmentarzu Pere Lachaise w Paryżu
- widok obecny

Od 1839 r. stan Chopina chorego na grużlicę stale się pogarsza. W 1948 r. odbył ostatnią podróż koncertową do Anglii i Szwecji. Po powrocie do Paryża w 1849 r. ciężko zachorował. Zmarł w Paryżu 17.X.1849 r. Został pochowany na cmentarzu Pere Lachaise, zaś jego serce znajduje się w kościele św. Krzyża w Warszawie.


Niemal cała twórczość Chopina związana jest z jednym instrumentem, fortepianem.
W tej dziedzinie stworzył cykl arcydzieł o nieprzemijającej wartości. Symboliczne ramy dla tej twórczości tworzą pierwsze dziecinne Polonezy, i ostatnie Mazurki, powstałe z dala od rodzinnej ziemi, lecz na wskroś przepojone polskością. Między tymi ramami powstały cykle drobnych utworów: preludiów, pełnych niezwykłych pomysłów muzycznych, popisowe etiudy, potężne poematy na fortepian jakimi są Sonaty, Scherza, niektóre Polonezy i Ballady, dwa koncery fortepianowe: e-moll i f-moll oraz nastrojowe nokturny i walce. Wszystkie te utwory zawierają niezwykłe nowatorskie odkrycia w dziedzinie wyrazu muzycznego, oraz współbrzmień harmonicznych i techniki gry fortepianowej.

W Polsce muzyka Chopina otoczona jest powszechną miłością i szacunkiem jako najwyższa wartość naszej kultury narodowej. Ale również na całymś wiecie Chopin zaliczany jest do grona najbardziej lubianych kompozytorów. Dowodem tego jest między innymi powstanie towarzystw chopinowskich w wielu krajach, oraz stałe zainteresowanie konkursami chopinowskimi odbywającymi się co pięć lat w Warszawie. Zadziwia fakt, że szczególnym zrozumieniem darzą muzykę Chopina pianiści nawet z tak odległych krajów jak Japonia, Argentyna, Chiny,Wietnam i zdobywają najwyższe nagrody w naszym warszawskim międzynarodowym konkursie. By to zjawisko częściowo wyjaśnić, trzeba przytoczyć myśl poety Cypriana Kamila Norwida, który scharakteryzował Chopina tymi prostymi i trafnymi słowami: "rodem Warszawianin, sercem Polak, a talentem świata obywatel".

Dzieła Fryderyka Chopina:

Międzynarodowe konkursy pianistyczne im. F. Chopina
(w latach 1927-2000)

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina jest jednym z najstarszych konkursów muzycznych na świecie, o wielkim prestiżu i światowym rozgłosie. W ciągu siedemdziesięciu lat istnienia ewoluował i przeobrażał się, zmieniał i doskonalił swą formę, stworzył własną bogatą tradycję. Inicjatorem Konkursów pianistycznych imienia Fryderyka Chopina był prof. Jerzy Żurawlew (1887-1980), wybitny polski pianista, pedagog i kompozytor.
Pierwszy Konkurs Chopinowski odbył się w dniach 23-30 stycznia 1927 roku w udostępnionej na ten cel sali Filharmonii Warszawskiej. Tutaj też, co pięć lat - zgodnie z założeniami organizatorów - odbywały się następne Konkursy: w 1932 i 1937 roku. II wojna światowa uniemożliwiła zorganizowanie Konkursu w 1942 r. Realne to się stało dopiero kilka lat po wojnie. Zaś IV z kolei Międzynarodowy Konkurs Chopinowski przeprowadzono w 1949 roku w ocalałej sali budynku "Roma" przy ul. Nowogrodzkiej, tymczasowej siedzibie Filharmonii i Opery Warszawskiej. Konkurs ten stał się punktem kulminacyjnym obchodów Roku Chopinowskiego, roku 100 rocznicy śmierci wielkiego kompozytora, odbył się sześć lat później, w 1955 roku. To roczne opóźnienie w dochowaniu tradycji pięcioletnich edycji, spowodowane było odbudową Filharmonii Warszawskiej, awansowanej wkrótce do rangi instytucji narodowej. Od 1955 r. Międzynarodowe Konkursy Pianistyczne im. Fryderyka Chopina odbywaj się w Filharmonii Narodowej, bez zakłóceń co pięć lat. Konkursy przedwojenne oraz z lat 1955, 1960, 1965 odbywały przyjmowanej za rocznicę urodzin Fryderyka Chopina, 22 lutego. Jednak ze względu na dużą liczbę zachorowań w tym czasie, zarówno jurorów jak i uczestników, termin zmieniono i przeniesiono na październik, miesiąc w którym przypada rocznica śmierci kompozytora. Organizatorem trzech pierwszych Konkursów Chopinowskich była Wyższa Szkoła Muzyczna przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Udział władz państwowych ograniczał się wówczas do honorowego protektoratu głowy państwa nad tą imprezą. Po wojnie Konkursy odbywały się przy współudziale centralnych władz państwowych. Bezpośrednim zleceniodawcą i koordynatorem prac przygotowawczych i organizacyjnych było Ministerstwo Kultury i Sztuki, które również finansowało Konkurs. Głównym wykonawcą prac organizacyjnych i przygotowawczych był specjalnie powołany komitet organizacyjny (Konkurs IV i V ), a od 1960 roku Towarzystwo im. Fryderyka Chopina Od tego czasu Towarzystwo Chopina prowadzi stały Sekretariat Konkursu, współpracuje z różnymi organizacjami krajowymi i zagranicznymi, dokumentuje i przechowuje wszelkie materiały z nim zwi Od V Konkursu , tj. od roku 1955, całość konkursowych przesłuchań jest nagrywana na taśmy, a w archiwach Towarzystwa im. Chopina gromadzi się nieoceniony materiał dokumentacji dźwiękowej. Od 1957 roku Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina należy do światowej Federacji Międzynarodowych Konkursów Muzycznych z siedzibą w Genewie, której jest współzałożycielem.
Po skromnych początkach w 1927 r., kiedy to do konkursu przystpiło 26 pianistów z ośmiu krajów, impreza z biegiem lat rozrosła się, przyciągała coraz większą liczbę uczestników. Rekord zanotowano podczas X Konkursu. Wtedy, w 1980 r., brało w niej udział aż 149 młodych pianistów z 36 krajów (69 z krajów europejskich i 80 z pozaeuropejskich). Niewiele mniej uczestniczyłow kolejnych Konkursach: XI, XII, i XIII. Młodzi pianiści grają na przesłuchaniach konkursowych w porządku alfabetycznym nazwisk, począwszy od wybranej losowo litery. Wiek uczestników na ogół wahał się od 18 do 29 lat, choć w poszczególnych konkursach istniały pod tym względem różnice, bowiem zasady dotyczące wieku uczestników zmieniały się. Uwzględniając wszystkie dotychczasowe konkursy najmłodszy uczestnik miał 16 lat, najstarszy 32. Wygranie lub otrzymanie jednej z nagród na Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim ułatwia wielką karierę artystyczną uczestnika, toruje mu drogę do najsłynniejszych sal koncertowych. W polskich Konkursach Chopinowskich zdobywali sławę tacy uznani dzś pianiści jak: Lew Oborin, Stanisław Szpinalski, Aleksander Uniński, Jakov Żak, Witold Małcużyński, Jan Ekier, Halina Czerny Stefańska, Bella Davidovich, Barbara Hesse-Bukowska, Adam Harasiewicz, Wladimir Ashkenazy, Fu Ts'Oung, Lidia Grychtołówna, Maurizio Pollini, Martha Argerich, Garrick Ohlsson, Piotr Paleczny, Eugene Indjic, Krystian Zimerman, Dang Thai Son, Stanislaw Bunin, Kevin Kenner, Alexei Sultanov.
Jury Konkursu ocenia interpretacje uczestników na podstawie wcześniej opracowanego przez Przewodniczącego Jury regulaminu. Podczas jury składało się wyłącznie z przedstawicieli polskiego środowiska muzycznego. Przy organizowaniu następnych Konkursów do zespołu oceniającego zapraszano najwybitniejszych, muzyków, pianistów, z kraju i zagranicy. Przypomnieć należy niektóre, legendarne już dziś nazwiska, niekwestionowane autorytety w obranej specjalności: Henryk Melcer, Jerzy Żurawlew, Magda Tagliaferro, Marguerite Long, Wilhelm Backhaus, Stefan Ashkenase, Witold Lutosławski, Nadia Boulanger, Arturo Benedetti-Michelangeli. W pracach jury uczestniczyli też laureaci wcześniejszych Konkursów, m. in: Jan Ekier, Lev Oborin, Witold Małcużyński, Halina Czerny Stefańska, Martha Argerich.
Regulamin Konkursów Chopinowskich przewiduje określoną liczbę nagród głównych oraz nagrodę specjalna Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurków. W 1960 roku ustanowiono i wprowadzono na stałe do Regulaminu Konkursu nagrodę specjalną Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie, za najlepsze wykonanie poloneza, a w 1980 nagrodęspecjalną Filharmonii Narodowej w Warszawie za najlepsze wykonanie koncertu. Wykonania utworów, za które przyznawano nagrody specjalne, były kwalifikowane oddzielnie, poza ogólną punktacją.

Laureaci konkursów pianistycznych im. F. Chopina
(w latach 1927-2000)

RokMiejsceNazwiskoNarodowość
1927ILew OborinZSRR
IIStanisław SzpinalskiPolska
IIIRóża EtkinPolska
1932IAlexandre UninskiFrancja
IIImre UngarWęgry
IIIBolesław KonPolska
1937IJakow ZakZSRR
IIRoza TamarkinaZSRR
IIIWitold MałcużyńskiPolska
1949IHalina Czerny-StefańskaPolska
IBella DawidowiczZSRR
IIBarbara Hesse-BukowskaPolska
IIIWaldemar MaciszewskiPolska
1955IAdam HarasiewiczPolska
IIWładymir AszkenazyZSRR
IIIFu CungChiny
1960IMaurizio PolliniWłochy
IIIrina ZarickaZSRR
IIITania Aszot HarutuianIran
1965IMartha ArgerichArgentyna
IIArturo Moreira LimaBrazylia
IIIMarta SosińskaPolska
1970IGarrick OhlsonU.S.A
IIMitshuko UchidaJaponia
IIIPiotr PalecznyPolska
1975IKrystian ZimmermannPolska
IIDiana JoffeZSRR
IIITatiana FiedkinaZSRR
1980IThai Son DangWietnam
IITatiana SzebanowaZSRR
IIIArtiun PapazjanZSRR
1985IStanisław BuninZSRR
IIMarc LaforetFrancja
IIIKrzysztof JabłońskiPolska
1990I(nie przyznano)
IIKevin KennerU.S.A.
IIIYukio YokayamaJaponia
IVCorrado RolleroWłochy
IVMargarita SzweczenkoZSRR
1995I(nie przyznano)
IIAleksiej SułtanowRosja
IIPhilippe GusianoFrancja
IIIGabriela MonteraU.S.A
2000IYundi LiChiny
IIIngrid FliterArgentyna
IIIAleksander KobrinRosja
2005IRafał BlechaczPolska
II(nie przyznano)
IIIDong Hyek LimKorea Płd.
IIIDong Min LimKorea Płd.
IVTakashi YamamotoJaponia
IVShohei SekimotoJaponia
V(nie przyznano)
VIKa Ling Colleen LeeChiny/Hongkong
2010IJulianna Awdiejewa Rosja
IIIngolf WunderAustria.
IILukas Geniuszas Rosja-Litwa.
IIIDaniił TrifonowRosja.
IVEwgenij BożanowBułgaria
VFrancois DumontFrancja
2015ISeong-Jin ChoKorea Południowa
IICharles'a Rucharda-HemelinaKanada
IIIKate LiuUSA
IVEric LuUSA
VYike YangKanada
VIDmitrij SzyszkinRosja

Cytaty z ówczesnych gazet o Fryderyku Chopinie

[...] "Pan Chopin, nasz ziomek, dawał drugi koncert w teatrze dworskim w Wiedniu. Przyjęto go z upodobaniem, a gazeta teatralna powiada, że w panu Chopin przemaga widocznie usiłowanie podobania się nad usiłowaniem robienia muzyki, jakoż podoba się powszechnie" [...]
"Gazeta Polska" 16.IX.1829.


[...] "Młody warszawianin, p Chopin, dn. 10 bm. okazał swój talent w Wiedniu, w teatrze przy Karyntskiej Bramie. Grał na fortepianie swe kompozycje "Rondo", tudzież "Wariacje" z tematów Mozarta, i został z powszechnym zadowoleniem przyjęty; po każdym solo wznawiano rzęsiste oklaski, nazywając go następcą Hammla; nazajutrz znakomite osoby wezwały go do swych domów i ma dać drugi koncert" [...]
"Kurier Warszawski" 29.VIII.1829.


[...] "Gra jego jak i jego kompozycje, z których na tym popisie słyszano tylko "Wariacje", posiadają pewien wymiar skromności, dzięki której młodzieniec ten wcale nie zdaje się pragnąć, ażeby wydać się świetnym, jakkolwiek gra jego pokonywała wiele trudności, których przezwyciężenie nawet tutaj w ojczyźnie wirtuozów fortepianowych musiało uderzyć; ma się wrażenie, jakby prawie ironiczną naiwnością starał się o to raczej, byle nie tyle uprawiać muzykę, ile nią zająć szerszą publiczność. I rzeczywiście, udało mu się to w zupełności, albowiem nieuprzedzona publiczność sowicie darzyła go zaufaniem [...]
A.Bauerle, "Wiener Theather Zeitung"20.VIII.1829.


[...] "Jest to młodzieniec idący swoją własną drogą, na której wie jak się podobać, jakkolwiek jego rodzaj i sposób grania znacznie się od zwykłych form koncertowych oddalają, zwłaszcza pod tym względem, że nierównie bardziej i to w sposób znaczący dba on o muzykę dla muzyki samej aniżeli o to, żeby się podobał wyłącznie, ażeby kokietować muzykę" [...]
"Wiener Theather Zeitung"

Chcesz wiedzieć więcej?

Przeczytaj książkę J. Iwaszkiewicza "Chopin"

Wejdź na stronę internetową Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie: www.chopin.pl



Zobacz inną stronę o Fryderyku Chopinie: www.infochopin.pl