Gatunki wokalne

Do gatunków muzyki wokalnej zaliczamy pieśń, arię, recytatyw i cavatinę.

Pieśń

Pieśń to utwór wokalny lub wokalny z akompaniamentem, posiadaj cy tekst literacki.

Największy rozwój pieśni przypada na romantyzm.

Twórc pieśni romantycznej jest Franciszek Schubert.

Skomponował on około 600 pieśni do tekstów wybitnych poetów niemieckich.
Dzięki niemu wzrosła rola akompaniamentu, który posłużył mu do odmalowania na-stroju i do ilustracji tekstu.

Wyróżniamy następuj ce rodzaje pieśni :

a) Pieśń zwrotkowa.
b) Pieśń zwrotkowo - refrenowa.
c) Pieśń wariacyjna (kolejne zwrotki s wariacjami).
d) Pieśń przekomponowana (każda zwrotka jest w inny sposób opracowana muzycznie).
e) Pieśń repryzowa (posiadaj ca formę ABA lub ABA ).
f) Pieśń deklamacyjna (deklamacja czyli recytowanie tekstu na jednym dĄwięku).
g) Ballada (ł czy w sobie elementy epiki (opowiadanie), liryki (uczucie), oraz dramatu (komedia lub tragedia).

Często pieśni ł czone s w zbiory zaopatrzone w jeden wspólny tytuł.

Z Polskich kompozytorów pieśni pisał Stanisław Moniuszko (około 300), które wydane zostały w zbiorach pt. " piewniki domowe".

Skomponował też wiele ballad do tekstów Adama Mickiewicza.

Pieśni komponowali również: Robert Schumann, Fryderyk Chopin, Piotr Czajkowski, Modest Musorgski i Gustaw Mahler.

Przykłady:

1. F. Schubert - "Polna różyczka"
2. S. Moniuszko - "Prz śniczka".
3. F. Chopin - "Życzenie"
4. F. Schubert "Łabędzi śpiew" - cykl pieśni D 957.

5. St Moniuszko - Ballada "Czaty"

Aria

Aria to pieśń solowa z akompaniamentem orkiestry, o bardzo rozwiniętej linii melodycznej.

Aria jest części składow dużej formy (opery, operetki, oratorium, kantaty, mszy), może też być samodzielnym utworem koncertowym.

Najczęściej s to utwory popisowe, a nawet wirtuozowskie, przyjmuj ce budowę podobnie jak pieśń - ABA, zwrotkow , wariacyjn , itp. .

Recytatyw

Nazwa utworu pochodzi od słowa włoskiego recytować - deklamować.

Jest to rodzaj śpiewu zbliżony do deklamacji tekstu.

Stosowany jest ten gatunek głównie w operach, pasjach i oratoriach.
Ma na celu przyśpieszenie akcji w utworze dramatycznym.
Szczególne znaczenie ma tutaj zgodność naturalnych akcentów słownych, z akcentami muzycznymi, występuj też częste powtórzenia dĄwięków.

Przykłady:

S. Moniuszko - Recytatyw i aria Miecznika z opery "Straszny Dwór".

Cavatina

Cavatina to krótka pieśń solowa z akompaniamentem.

Występuje szczególnie w operach XVIII i XIX wieku. Cechuje j brak repetycji i wszelkich powtórzeń tekstu, często jej forma jest jednoczęściowa.

Przykłady:

1. W. A. Mozart - Cavatina Figara z opery "Wesele Figara" 2. S. Moniuszko - Cavatina Halki z opery "Halka" .