Co to jest taniec

1)zespół ruchów i gestów powstających pod wpływem bodźców emocjonalnych, skoordynowany z muzyką. 2)forma elementów ruchowych nosząca określoną nazwę (np. flamenco).
3) przejaw kultury związany z określonym środowiskiem i określoną funkcją (np. taniec ludowy, taniec towarzyski).

Historia tańca

Taniec istniał już w prastarych kulturach Chin, Indii, Egiptu. Od najdawniejszych czasów towarzyszył obrzędom religijnym (taniec rytualny).
W starożytnej Grecji występował w kulcie Dionizosa (m.in. dytyramby śpiewane przez tańczący chór).
W średniowieczu był składnikiem sztuki popularnej (tańczący muzycy wędrowni). Ikonografia średniowieczna utrwaliła również szczególną formę tańca rytualnego, tzw. danse macabre (taniecśmierci).
W XIV w. powstał dworski taniec towarzyski (basse dance).
W epoce renesansu pojawiły się pary taneczne o tempie zmiennym - wolnym i szybkim (passamezzo-saltarello, pawana-galiarda, w Polsce chodzony-goniony).
W okresie baroku taniec rozwijał się zwłaszcza we Francji (courante, menuet, gawot, anglaise).

Najważniejsze odmiany tańca:


1. Klasyczny (akademicki)

skrystalizował esię epoce klasycyzmu, a jego zasady sformułowali: P.Ch.L. Beauchamp (1636-1717) i C. Blasis (1795-1878). Styl tańca klasycznego polega na harmonijnej koordynacji ruchów, lekkości i linearnym pięknie form. Wraz z rozwojem sztuki teatralnej taniec klasyczny przybrał postać pantomimy i baletu.

2. Charakterystyczny

ukształtowany w połowie XIX wieku i polegaj cy głównie na stylizacji tańców ludowych. Z tańca ludowego ( w Polsce mazurek, polka itd.) wywodzi się pojęcie tańca narodowego.

3. Ekspresjonistyczny,

zwany też wyrazistym - powstał w Niemczech w latach 1920 - 1930, a jego twórcy (R. Laban, M. Wigman, K. Jooss) odrzucając zasady tańca klasycznego, skupili się na analizie swobodnego ruchu.

4. Wyzwolony,

który propagowała na początku XX wieku I. Duncan zastępując technikę klasyczną zespołem naturalnych ruchów wzorowanych na tańcu antycznym.

5. Nowoczesny,

(z angielskiego modern dance), kontynuujący zasady tańca ekspresjonistycznego,związany głównie z muzyk jazzową(fokstrot, charleston) i latynoamerykańską(tango, samba, rumba) oraz popularyzujące tańce amerykańskie (np. twist, rock and roll)

Tańce dawne i nowe różnych narodów

Allemande - taniec niemiecki, Anglez - taniec angielski, Berganaska - taniec starowłoski, Berżeretka - taniec francuski, Bolero - taniec hiszpański, Bourrée - taniec starofrancuski, Branle - taniec starofrancuski, Calata - taniec włoski, Capoleira - taniec brazylijski, Cenar - taniec niemiecki, Chaconne - taniec hiszpański, Choro - taniec serbsko - bułgarski, Czardasz - taniec węgierski, Ecoseza - taniec szkicki, Ecossaise - taniec angielski, Fandango - taniec hiszpański, Farandola - taniec francuski, Flamenco - taniec hiszpański, Folia - taniec portugalski, Forlana - taniec włoski, Furiant - taniec czeski, Gawot - taniec francuski, Galiarda - taniec włosko-francuski, Gitana - taniec hiszpański, Guaracha (guaracza) - taniec hiszpański, Habanera - taniec kubański, Hajduk - taniec węgierski, Halling - taniec norweski, Hopak - taniec rosyjski, Hora - taniec rumuński, Hula - taniec polinezyjski , Jale - taniec hiszpański, Jota - taniec hiszpański , Kaczucza - taniec hiszpański , Kadryl (lancier) - taniec francuski, Kamarinskaja - taniec rosyjski, Karioka - taniec argentyński, Karmaniola - taniec francuski, Kolo - taniec jugosłowiański, Kołomyjka - taniec ukraiński, Konga - taniec kubański, Kontredans - taniec francuski , Kotylion - taniec francuski, Kozak - taniec ukraiński, Lansjer - taniec francuski, Lawonicha - taniec białoruski, Lendler - taniec austriacki, Lezginka - taniec kaukaski, Loure - taniec starofrancuski , Macicze - taniec brazylijski , Malaguena - taniec hiszpański , Menuet - taniec francuski , Kankan - taniec francuski, Milonga - taniec argentyński, Moryska - taniec starofrancuski, Pawana - taniec włosko - hiszpański, Polka - taniec czeski, Redowa - taniec czeski , Saltarello - taniec włoski , Sarabanda - taniec perski w Hiszpanii od XVI w. , Sardana - taniec hiszpański, Segedilla - hiszpański, Siciliana - taniec włoski, Sirtaki - taniec grecki, Szocz - taniec szkocki, Sztajerek - taniec austriacki , Tarantela - taniec włoski, Trepak - taniec rosyjski , Zortziko - taniec baskijski

Polskie tańce ludowe

Krzesany, Kujawiak - zwany też: śpiący, niesiony, kolebany
Mazur - zwany też: mazurek, wyrywas, gniewus, szumny.
Oberek - zwany też: wykrętacz, zawijacz, drygant
Polonez - zwany też: chodzony, wolny, wielki, okulak, polski, pieszy, chmielowy, polonej, starodawny, staroświecki, łażony.
Drabant
Galopka
Goniony
Krakowiak - zwany też: dreptany, mijany, szopieniak,
Skalmierzak

Tańce towarzyskie

Blues, Bossa nova, Boston (walc Boston), ,Calypso (kalipso), ,Cha-cha, Cakewalk, Charleston, Chasse , Fokstrot, Jive, Lambada, Let's kiss, Mambo (mamba), Quickstep, Passo doble, Rock and roll, Rumba, Salsa, Samba, Shimmy Surf, Tango, Twist, Walc, Walc angielski, Zorba,

Opisy tańców

Allemande
(wym. almad) - staroniemiecki taniec o charakterze poważnym, w takcie 4 albo 4/4. W XVII w. zatracił cechy taneczne i w formie stylizowanej wszedł w skład suity klawesynowej. Regułę rozpoczynania szeregu tańców suity od allemande w XVIII w. utrwalili w Niemczech J.S. Bach, G.F. Händel, we Francji J. Chambonnieres, F. Couperin, we Włoszech - A. Corelli, A. Vivaldi. Po allemande w suicie występował żywy taniec courante, zgodnie ze zwyczajem łączenia tańców w pary: wolny - szybki. Na przełomie XVIII i XIX w. Popularność zyskał żywy taniec, nazywany po francusku "danse allemande", po włosku "alla tedesca" lub "alla danza tedesca" w takcie 3/8 albo 3/4, prototyp walca, stylizowany przez Haydna, Mozarta, Beethovena, Schuberta.

Basse danse
(wym. bas das) - starofrancuski taniec dworski, modny od połowy XV do połowy XVI w., bez skoków, płynny, spokojny, z ukłonami, zazwyczaj w takcie parzystym. We Włoszech kroki basse danse były żywsze. We Francji XVI w. Łczono go z występującymi po nim dwoma innymi tańcami - recoupe (wym. rekúp) i tordion (wym. tordi), co było już zalążkiem suity. Basse danse należał do najpopularniejszych tańców renesansu.

Biguine
(wym.bigín) - taniec Antyli francuskich, w takcie 2/4, w tempie uiarkowanym, z akompaniamentem marakasów, claves, bongosów, congi. Charakteryzuje go separacja partnerów, unieruchomione stopy, falisty ruch ciała. Na Martynice stał się tańcem narodowym, jak rumba na Kubie. Biguine (w pisowni angielskiej - beguine) jest zarazem piosenką, skoncentrowan na tematyce miłosnej, ale często ma charakter satyry, zwłaszcza politycznej. Taniec ten powstał z adaptacji kadryla, walca, mazurka, polki do afrykańskich rytmów. W latach trzydziestych był w Europie lansowany bez powodzenia jako taniec towarzyski(Begin the beguine - Zacznijmy beguine C. Portera).

Bolero
- hiszpański taniec ludowy w takcie 3/4 z charakterystycznym obsesyjnym schematem rytmicznym i towarzyszeniem kastanietów, które tancerze zakładali na palce. Stylizowane bolera pisali w operach E. Méhul (Niewidomi z Toledo), C.M. Weber (Preziosa), D. Auber (Niema z Portici), H. Berlioz (Benvenuto Cellini), G.Verdi (Nieszpory sycylijskie). Fortepianowe Bolero skomponował Chopin. Słynną stylizację bolera rozwijającego się crescendo (wirtuozowskie studium orkiestracji) stworzył M. Ravel.W jego Bolerze ta sama melodia powraca 17 razy, grana przez różne instrumenty i ich zestawy.

Boogie-woogie
(wym. bugi-uugi) - instrumentalna stylizacja bluesa, której cechą charakterystyczną jest w partii basowej utworu ostinato - powtarzają ca się uporczywie formuła rytmiczno - melodyczna służąca za tło improwizacji. Boogie-woogie rozpowszechniło się od lat dwudziestych, najpierw w wersji fortepianowej: na tle perkusyjnego ostinata lewej ręki prawa improwizuje krótkie frazy (riffy). Nazwę istniejącej już wcześniej praktyki wprowadził pierwszy C. Smith w Pinetop's Boogie Woogie w 1928 r. Z boogie-woogie narodził się kierunek "rhythm and blues". W latach czterdziestych boogie-woogie przejęły orkiestry rozrywkowe.

Boston
- amerykańska odmiana walca w tempie wolniejszym niż walc europejski, w charakterze sentymentalnym, z typowym rytmem akompaniamentu: jedno brzmienie krótkie i jedno długie (ćwiartka i półnuta) zamiast trzech równych. Narodził się w salach dancingowych Bostonu przed I wojną światową, utożsamiany później z walcem angielskim, też wolnym, ale bez charakterystycznego rytmu akompaniamentu.

Bourrée
(wym. buré) - starofrancuski taniec ludowy, od XVII w. - dworski, w takcie 2/4, podobny do gawota, ale w tempie szybszym. W niektórych prowincjach Francji występował w takcie 3/4. Pojawił się w operach baletowych J.B. Lully'ego i J.Ph. Rameau, w Suitach francuskich i Suitach orkiestrowych J.S. Bacha.

Branle
(wym. bral) - starofrancuski taniec z licznymi odmianami regionalnymi (burgundzki, szampański, bretoński, z Poitou), w takcie 2/4 albo 3/4, tańczony parami w kole lub szeregu, z charakterystycznym ruchem w bok, w wersji ludowej i dworskiej, piewany z refrenem i kupletami, popularny w okresie renesansu. Branle gai, z charakterystycznym wyrzucaniem nóg wysoko w górę, był ulubionym tańcem żony Henryka IV, królowej Małgokiśki (Reine Margot). Niektóre odmiany branle uważane są za prototyp menueta. W XVIII w. stylizowany branle pozostał w suitach.

Cake-walk
(wym. kejk-uok) - taniec północnoamerykańskich Murzynów z towarzyszeniem banjo, synkopowany, zbliżony do ragtime'u, z którym się utożsamił. Polegał na improwizowanych gestach i krokach wokół słodkiego placka, przyznawanego najlepszemu z tancerzy. Przyjął się w Europie jako żywy taniec towarzyski w takcie 2/4, w pierwszych latach XX w. Odbiciem tej krótkotrwałej mody jest stylizowany cake-walk w Children's Corner (Kącik dziecięcy) C. Debussy'ego.

Calypso
(wym. kalipso) - pieśń, taniec w takcie 2/4 lub 4/4 i styl muzyki ludowej południowo-wschodnich Antyli. Calypso powstało na Trynidadzie, ale jego wpływ objął sąsiednie wyspy. W melodii łączy elementy europejskie i afrykańskie, uproszczoną harmonię europejskiego systemu dur-moll i afrykańskie rytmy. Najsilniej zaznaczają się wpływy afrykańskie i brzmienie karaibskiej perkusji, zdominowane przez blaszane bębny, pokrywki garnków, puszki, tarki. Piosenki te, są tu częcią codziennego życia, żywą kronik dnia, zwierciadłem wydarzeń politycznych, społecznych, gospodarczych, obyczajowych, sportowych, miłości, małżeństwa, często o charakterze satyrycznym. Są poetycko - muzycznym środkiem przekazu, jak gazeta czy radio. Niektórzy twórcy calypso improwizują w lokalnej gwarze francusko- angielskiej najmniej jedną piosenkę dziennie. W końcu lat pięćdziesiątych calypso spopularyzował w Ameryce H. Belafonte. Calypso jest wizytówką dawnych kolonii angielskich od Jamajki po Trynidad. Narodziło się na plantacjach trzciny cukrowej, ananasów i kawy, gdy czarnym niewolnikom zabroniono rozmawiać podczas pracy, więc porozumiewali się ze sobąza pomocą śpiewu. Dlatego pierwotnie calypso miało charakter śpiewnie mamrotanej mowy i niezdecydowanego tańca. Piosenka przerodziła się w taniec, grywany przez małe orkiestry smyczkowe i dęte z marakasami, także z blaszaną perkusją zwaną steel bandem.

Canarie
(wym. kanarí) - starofrancuski taniec w takcie 3/4 lub 6/8, w tempie żywym, podobny do gigue, pochodz cy z Wysp Kanaryjskich, popularny w XVI i XVII w.Stylizowali go w suitach klawesynowych J. Chambonnieres, L. Couperin, a w operach J.B. Lully (Armide), H. Purcell (Dioclesian).

Carole
(wym. karól) - francuski taniec kołowy, popularny w średniowieczu.

Cenar
- popularny w Polsce niemiecki taniec renesansowy Zäuner (wym. cojner), żywy i skoczny.

Cha-cha
(wym. cza-cza) - kubański taniec towarzyski w takcie 2/4, modny w Ameryce i Europie w latach pięćdziesiątych. Powstał jako uproszczona modyfikacja synkopowanego mambo i danzona przez przesunięcie akcentu z trzeciej na pierwszą ósemkę taktu. Pierwszą cha-chę La Enganadora (wym. enganiadora) skomponował w 1949 r. E. Jorrin.

Chaconne
(wym. szakón) - francuska nazwa ludowego tańca hiszpańskiego chacona (wym. czakona) w takcie 3/4, przekształconego ok. połowy XVII w. W określony typ wariacji instrumentalnych. Teksty chacony w sztukach dramatycznych Cervantesa i Lope de Vegi dowodzi, że był to taniec śpiewany, w tempie żywym. Uporczywie powtarzany motyw melodii, swoboda kroków i gestów, wykraczająca poza ówczesną obyczajowość i rosnąca popularność chacony w Hiszpanii XVI w. sugerują, że taniec ten wywodzi się z prekolumbijskiej kultury środkowej Ameryki. Na początku XVII w. szybko rozpowszechnił się w innych krajach Europy pod francuską nazwą chaconne, włosk ciacona (wym. czakona). Na dworach francuskich za Ludwika XIII i XIV nabrał godności, ale w operach baletowych J.B. Lully'ego i operach Ch. Glucka odzyskał żywy charakter. Pod naciskiem autorytetu tancerza A. Vestrisa - Gluck wprowadził chaconę do zakończenia opery Ifigenia w Aulidzie.

Charleston
(wym. czarlsten) - synkopowany taniec murzyńskich dokerów z miasta Charleston w Południowej Karolinie w USA, w takcie 4/4 lub 2/4. Zauważony w końcu XIX w., ok. 1915 r. Zaczął zdobywać popularność jako taniec towarzyski, podobny do fokstrota, w żywym tempie i ostro zaznaczonym rytmie. Był modny w Ameryce i Europie od połowy do końca lat dwudziestych (stylizowany m.in. w balecie Czerwony mak R. Gliera).

Chodzony
- staropolski taniec ludowy o posuwistym kroku, w takcie 3/4, w tempie powolnym, prototyp poloneza. Polegał na przesuwaniu się korowodu par. W okresie renesansu, gdy tańce łączono w pary kontrastujące tempem i metrum, chodzony występował z gonionym, tańcem żywym. Uroczysty charakter chodzonego nadawał się o rozpoczynania wesela, zabawy. Występuje też pod nazwami: wolny, równy, polski.

Courante
(wym kurat) - starofrancuski taniec, dość żywy i skoczny, praktykowany w XVI w., modny w salach balowych XVII w., osiągnął szczyt popularności za Ludwika XIV. Jako taniec użytkowy wyszedł z mody na przełomie XVII i XVIII w. Znany był także we Włoszech jako "corrente" (biegany). W formie stylizowanej zajął miejsce w barokowej suicie, gdzie występuje allemande. Francuska stylizowana courante odznacza się tempem niezbyt żywym, rytmem punktowanym (zrywanym) i taktem zmiennym na 3/2 i 6/4. Włoska corrente jest szybsza, wypełniona biegnikami i figuracjami, w takcie 3/8 albo 3/4. Courante w stylu francuskim włączyli do swoich suit L. I F. Couperin, J. Froberger, Ch. de Chambonnieres. A. Corelli w sonatach skrzypcowych nadał temu tańcowi postać włoską. U J.S. Bacha,w Suitach francuskich i angielskich, w Partitach występują oba typy, francuski i włoski. W niektórych, podobnie jak u G.F. Händla w Lekcjach na klawesyn, zaciera się różnica między tymi typami.

Czardasz
- popularny taniec węgierski w takcie 2/4 w rytmie synkopowanym, tańczony w gospodach wiejskich (czardach), zanim przeniósł się ok. 1840 r. do salonów jako "palotas" (palotasz), czyli taniec pałacowy. Przyswoiły go sobie także cygańskie kapele z cymbałami. Składa się z części powolnej lassan albo lassu, pogodnej, ozdobnej melodii cziffra (wym. cifra) i szybkiej części friska (wym. friszka), której tempo narasta jako stretto. Czardasza stylizował F. Liszt w II i XII Rapsodii węgierskiej, J. Brahms w Tańcach węgierskich, J. Strauss w operetce Baron cygański (Czardasz Saffi), w baletach Jezioro łabędzie P. Czajkowski i Coppelia L. Delibes. Największą popularność zdobył Czardasz V. Montiego.

Drabant
- taniec staropolski pośredni między polonezem a mazurem, tańczony na zakończenie wesela.

Ecossaise
(wym. ekoséz) - jedna z nazw nadawanych tańcom pochodzenia angielskiego. Związek ecossaise ze starym, ludowym, szybkim tańcem szkockim, granym na dudach w takcie 3/2 lub 3/4, jest wątpliwy. Ecossaise, tańczony z upodobaniem we Francji w czasach poprzedzających Rewolucję, przybrał postać kontredansa. Rozpowszechnił się w salonach europejskich XIX w. w takcie 2/4, stylizowany przez L. van Beethovena, F. Schuberta, F. Chopina.

Farandola
- żywy taniec prowansalski w takcie 6/8. Pojawia się w dni śwteczne na ulicach miast południowej Francji i północnej Hiszpanii - w Baskonii i Katalonii: długi korowód, liczący czasem 50 par przebranych w regionalne stroje, prowadzony przez wodzireja. Farandola rozwija się ruchem wężowym, tancerze i tancerki trzymają się za ręce i posuwają przy wtórze piszczałek i tamburynu. Farandola wywodzi się prawdopodobnie ze starożytnej Grecji. Podobny taniec można spotkać dziś na wyspach Morza Egejskiego. W postaci stylizowanej znalazła się w operze Mireille Ch. Gounoda, popularna jest farandola z II suity Arlezjanka G. Bizeta.

Fokstrot
- szybki taniec towarzyski w takcie 4/4, z akcentowaną trzecią ćwiartką taktu, wywodzący się z ragtime'u, rozpowszechniony w Europie po I wojnie światowej. Odmianą fokstrota w tempie wolnym jest slow-fox (wym. sleu-fox), two-step (wym. tu-step), a w szybszym - one-step (wym. uan step).

Folia
- renesansowy taniec portugalski w takcie 3/4, rozpowszechniony też w Hiszpanii, żywy, hałaśliwy, z towarzyszeniem śpiewu i tamburynów, połączony z maskaradą ("taniec szaleńców"). Od XVII w. stylizowany w utworach gitarowych, klawesynowych, skrzypcowych nabrał powagi hiszpańskiej sarabandy. Charakterystyczną cechą instrumentalnej folii jest 8- lub 16-taktowa melodia basu w równych wartościach rytmicznych (jednakowy czas trwania danego dĄwięku). Stanowi ona podstawę dla wariacji rozwijajcych się głosach wyższych. Folia na skrzypce lub klawesyn upodobniła się do chacony i passacaglii: stała się form wariacyjną, z powtarzającą się w każdej wariacji melodi basu. Folie komponował B. Pasquini, J.B. Lully, A. Vivaldi, A. Grétry, L.Cherubini, J.S. Bach w Kantacie chłopskiej. F. Liszt cytuje melodie popularnych folii w Rapsodii \ hiszpańskiej. Największą popularność zyskała folia z VI Sonaty op.5 na skrzypce solo A. Corellego.

Forlana
- starowłoski, szybki taniec z Friuli w takcie 6/8, zbliżony do taranteli i południowosłowiańskiego koła, modny w Wenecji XVIII w., śpiewany przez ówczesnych gondolierów. A. Campra, J. Ph. Rameau, P. Monsigny włączyli stylizowan forlanę do baletów, J. S. Bach do I Suity orkiestrowej (IV część), M. Ravel do fortepianowego Grobowca Couperina (Le Tombeau de Couperin, wym. le tobó de kuprę).

Furiant
- żywy, ludowy taniec czeski na przemian w takcie 2/4 i 3/4. Przykładem jest popularny furiant ze Sprzedanej narzeczonej B. Smetany, stylizowane furianty A.Dvořáka.

Gaillarde
(wym. gajárd) - renesansowy taniec francuski pochodzenia włoskiego, zbliżony do saltarella, w takcie trójdzielnym, skoczny, z niegłębokimi ukłonami bez zdejmowania kapelusza. Występował często w parze, poprzedzony powolną pavaną , stylizowany w XVI w. w muzyce lutniowej, a w XVII w. - klawesynowej (W. Byrd, O. Gibbons, G. Vitali, J. Schein, P. Peuerl).

Galop
- skoczny taniec w takcie 2/4, modny w Paryżu i Wiedniu od lat dwudziestych XIX w., w Anglii w epoce wiktoriańskiej. Występował jako ostatnia część figur kadryla albo samodzielnie; stylizowany w Grand Galop Chromatique (wym. gra galó kromatík) F. Liszta (1838), w operetce Orfeusz w piekle J. Offenbacha (1858).

Gawot
- starofrancuski taniec w takcie parzystym, w tempie umiarkowanym, rozpoczynaj cy się od przedtaktu. Wywodzi się od starszego - branle. Tańczony od XVI w. w linii lub w kole, najpierw ludowy, potem arystokratyczny, modny był na dworze Ludwika XIV. Często występuje w baletach i operach baletowych XVII i XVIII w. J.B. Lully'ego, A. Campry, J. Ph. Rameau, w Dydonie i Eneaszu H. Purcella, Ottonie G.F. Händla, Orfeuszu i Eurydyce, Armidzie Ch. W. Glucka. Należał do ulubionych tańców w barokowej suicie (F. Couperin, J.Ph. Rameau, J. Pachelbel, J. C. Fischer). W suicie XVIII w. z reguły pojawiał się po sarabandzie (często z kontrastującym drugim gawotem w stylu ludowym a la musette; wym. a la müset; z burdonowym basem naśladującym brzmienie dud), w suitach i partitach J.S. Bacha (np. w I, III i IV suicie na orkiestrę), w sonatach solowych i triowych H. Purcella, A. Vivaldiego, G.F. Händla. W XIX w. stylizacja gawota weszła do salonowej muzyki fortepianowej, w XX odżyła w Symfonii klasycznej S. Prokofiewa, w Suicie fortepianowej op. 25 A. Schönberga.

Gigue
(wym. żig) - ludowy taniec z Wysp Brytyjskich, bardzo szybki, najczęściej w takcie 6/8, 9/8 lub 12/8, który w epoce elżbietańskiej przyjął się na dworach angielskich, a za panowania Ludwika XIV - francuskich. Stylizowany przez wirginalistów angielskich (jig), rozpowszechnił się w XVII w. we francuskiej muzyce lutniowej (J. Gaultier) i klawesynowej (N.A. Lebegue, J. d'Anglebert), w dziełach scenicznych J.B. Lully'ego i jego współczesnych pod francusk nazwą gigue. Stał się regułą w suicie XVII i XVIII w., jako jej ostatnia część, zamykająca szereg tańców (J. Chambonnieres, L. Couperin, J.Ph. Rameau, F. Couperin, J. Froberger, J. Pachelbel, D. Buxtehude, G. F. Händel, J.S. Bach). Francuska odmiana stylizowanej gigue przyjmowała czasem takt parzysty, odznaczała się rytmem punktowanym. Włoska giga (wym. dżiga) ma tempo jeszcze szybsze, z reguły takt 12/8, płynny ruch triol i mniej kontrapunktyczną fakturę w sonatach solowych i triowych (G.B. Vitali, A. Corelli, F. Geminiani, G. Tartini). U Bacha i Händla występuje w obu odmianach. W średniowiecznej Francji gigue była ludową nazwą instrumentów smyczkowych, a w Anglii jig oznaczał od XVI do XVIII w. sprośną ludową farsę wierszowaną. W XIX w. stylizacja barokowej gigue pojawia się sporadycznie u R. Schumanna, J. Brahmsa, M. Regera, w orkiestrowym cyklu Images (wym. imaż) C. Debussy'ego.

Goniony
- staropolski taniec w tempie żywym, znany ze wzmianek w literaturze (Mikołaj Rej Krótka rozprawa..., Jan Kochanowski Sobótka).

Habanera
- taniec pochodzenia kubańskiego, spopularyzowany w Europie na przełomie XIX i XX w. Hanaberę charakteryzuje tempo powolne i takt 2/4 (każdy takt rozpoczyna się rytmem punktowanym - nutą z kropką). Opublikowany w 1840 r. zbiór tych tańców zawiera pieśń El Arreglito S. Yradiera, którą G. Bizet rozsławił, wykorzystując jej melodię w operze Carmen. Habanera była często stylizowana przez C. Debussy'ego (Wieczór w Grenadzie, La puerta del vino), M. Ravela (Rapsodia hiszpańska), a także E. Chabriera.

Hajducki, hajduk
- taniec pochodzenia węgierskiego w takcie parzystym, spopularyzowany w Polsce w XVI w. (tabulatura organowa Jana z Lublina; 1537-1548, tabulatura lutniowa Wojciecha Długoraja; 1619). Odznaczał się charakterem skocznym i wymagał sprawności fizycznej. Przetrwał do dziś w muzyce ludowej Podhala.

Hopak
- brawurowy taniec ukraiński w takcie 2/4 (nazwa pochodzi od wydawanego przez tancerzy okrzyku - "hop!"). Najpopularniejszy przykład: hopak z nie dokończonej opery Jarmark soroczyński M. Musorgskiego, a także w operze Mazepa P. Czajkowskiego, Noc majowa N. Rimskiego-Korsakowa.

Jota

(wym. hota) - taniec pochodzący z północnej prowincji Hiszpanii-Aragonii, w takcie 3/4 lub 3/8, żywy, śpiewany z akompaniamentem kastanietów i gitary, stylizowany przez M. Glinkę (uwertura Jota aragonesa), F. Liszta (Rapsodia hiszpańska), M. de Fallę (balet Trójkątny kapelusz, 7 pieśni hiszpańskich).

Kadryl
- francuski taniec towarzyski, składający się z 5 lub 6 kontredansów, kontrastujących rytmem, charakterem i układem figur, w takcie na zmianę 6/8 i 2/4, zwykle z galopem jako finałem. Jego francuska nazwa wywodzi się stąd, że tańczono go czwórkami, podobnie jak kontredansa, ale nie po 2 tylko 4 pary tworzące kwadrat. Był modny w salach balowych Francji za Napoleona I, a w Anglii i Austrii po Kongresie Wiedeńskim od 1815 r. Muzykę kadryla stanowiły najczęściej popularne melodie i arie operowe, odpowiednio opracowane. Gdy Rossini napisał Stabat Mater, od razu komponowano kadryle na tematy tego utworu. W Wiedniu kadryle komponowali Straussowie, dopóki tańca tego nie zastąpiły prostsze kroki lansjera. Stylizację kadryla stworzył między innymi J.Maklakiewicz w balecie Złota kaczka.

Kamarinskaja
- rosyjski taniec ludowy w tempie żywym, w takcie 2/4, ale z odcinkami w 3/4. Spopularyzował go M. Glinka, który na 2 melodiach - pieśni weselnej i kamarinskiej - osnuł swoj fantazję orkiestrową Kamarinskaja (1848).

Kankan
- ludowy taniec paryski o charakterze żywiołowym, w takcie 2/4. Przeszczepiony do Francji pod koniec panowania Ludwika Filipa przez żołnierzy wracających z Algieru, wkrótce przeniósł się na sceny paryskich teatrzyków rozrywkowych (variétés, wym. warieté), stał się atrakcją, skandalizującą opinię publiczną i działającą na wyobraĄnię z powodu akrobatycznych figur, w których odbijała się swoboda obyczajów Drugiego Cesarstwa ("nieprzyzwoitość w eleganckim opakowaniu"). Na deskach variétés kankan był przeznaczony dla tancerek w ozdobnych sukniach z falbanami. Charakteryzuje go wysokie podnoszenie nogi do pozycji pionowej i poziome rozwarcie nóg w pozycji siedzącej, na parkiecie (szpagat). Kankan został odkryty na przedmieściach Paryża przez "złotą młodzież", która lubiła się tu bawić, a po wygaśnięciu epidemii cholery w 1832 r., wprowadziła go z radości do sal balowych. Przeciw charakterowi tego tańca protestowali obrońcy moralności publicznej, interweniowała policja (podobne reakcje wywołał później cake-walk i tango). Ale Kankan triumfował pod batuta F. Mustarda, zwanego "królem kadryla", dyrektora muzycznego "Balu Variétés", a później "Balu Pól Elizejskich". Kankan stał się ozdobą karnawału, zwłaszcza ostatniej nocy, królował w operetkach J. Offenbacha, często po nazwą galopa, np. w Orfeuszu w piekle.

Kolo
- ludowy taniec rozpowszechniony na Bałkanach w różnych odmianach, w Serbii, Chorwacji, Macedonii, Bułgarii.

Kołomyjka
- żywy taniec ukraiński z regionu Karpat, z przysiadami, podskokami, w takcie 2/4.

Kontredans
- taniec pochodzenia angielskiego, z reguły w takcie 2/4 lub 6/8, z wieloma powtórkami, z charakterystyczną figurą odmienianą 9 razy i tańczoną przez 2 pary ustawione naprzeciwko siebie. Kontredansy angielskie były opracowaniami popularnych pieśni i melodii ludowych, odznaczały się dużą rozmaitością kroków. We Francji XVII w. kontredansa polubił Król-Słońce, rozpowszechniła go w Europie moda a la Ludwik XIV, dzięki czemu zapisał się w pamięci jako taniec francuski. Nie wiadomo, czy nazwa wywodzi się od tego, ze polegał na przeciwstawianiu sobie par tanecznych czy od angielskiego country dance. Angielski kontredans nabrał we Francji XVIII w. wytwórczosci. Kontredanse komponowali dla sal balowych Paryża J. Leclair, Wiednia - J. Haydn, W.A. Mozart, L. van Beethoven. Kariera kontredansa trwała przez wiek XIX, a jej zmierzch nadszedł, gdy w salach balowych zapanował walc i kadryl. Na melodię kontredansa Carillon national (wym. kariją nasjonal; po francusku Kurant narodowy) skomponowanego przez skrzypka teatralnego Bécourta śpiewano rewolucyjn pieśń Ça ira (wym. sa ira). Autorem słów z refrenem nawołującym do wieszania arystokratów jest uliczny piewak Ladré. Od 1792 r. była ulubioną piesnią rewolucji francuskiej, zakazaną przez Napoleona.

Kotylion
- taniec francuski z początku XVIII w., spopularyzowany w XIX w. jako zakończenie balu. Jego zróżnicowane przez wodzireja i przejmowane przez szereg par, upodabniały się często do kontredansa, a nawet innych tańców, np. polki, walca, galopa, mazura. Nazwa została zapożyczona z piosenki o spódnicy, modnej w czasie kongresu wiedeńskiego. Dziś kotylion (np. walc kotylionowy) oznacza taniec z figurami, urozmaicony dekoracj konfetti, serpentyn z bibuły itp.

Kozak
- ukraiński taniec ludowy, męski, żywy, w takcie 2/4, z charakterystycznymi przysiadami i wyrzucaniem nóg do przodu (popularna pieśń S. Moniuszki Kozak ma charakter dumki, a nie tańca) i przyspieszenia tempa.

Krakowiak
- polski taniec ludowy z przyśpiewkami, wywodzący się z regionu krakowskiego. Tańczony jest parami, z temperamentem, w takcie 2/4. Charakteryzuje go rytm z synkopą- akcentem i dłuższym dĄwiękiem na słabej części taktu. Krakowiak był popisowym tańcem austriackiej gwiazdy baletu romantycznego - F. Elssler, która spopularyzowała go w Europie. Stylizowanego krakowiaka utrwaliło w muzyce kilku kompozytorów: J. Stefani w wodewilu Krakowiacy i górale, K. Kurpiński w wodewilu Zabobon, czyli Krakowiacy i górale, M. Glinka w operze Życie za cara, F. Chopin w Rondzie a la krakowiak, w finale Koncertu e-moll, I. Paderewski w fortepianowym Krakowiaku fantastycznym, Z. Noskowski w Krakowiakach, L. Różycki w balecie Pan Twardowski, a także K. Szymanowski.

Krzesany
- polski taniec góralski z charakterystycznym uderzaniem obcasa w obcas; zaprezentowany został w stylizowanej formie w utworze muzycznym "Krzesany na orkiestrę" kompozycji Wojciecha Kilara

Kujawiak
- jest tańcem pochodzenia ludowego o metrum 3/4, rytmice typu mazurkowego i wolnym tempie. Jego nazwa pochodzi od Kujaw. Tańce o cechach muzycznych kujawiaka znane są w Łęczyckiem i w Wielkopolsce. Rangę tańca narodowego zyskał późno. Nazwa kujawiak po raz pierwszy pojawiła się w 1827 r., a z zapisami muzycznymi w 1830 r.
Skład się on z trzech ogniw:
chodzony (powolny) - jakby rześki polonez, poprzedzony zwykle posuwistym śpiącym
właściwy kujawiak (gładki) - tańczony wolno, okrągło jako tzw. "od siebie", czyli na prawo
kujawiak tańczony żywo z przytupem, hołubcami, nieraz nawet ze skokami jako tzw. "ku siebie", czyli na lewo.
Zwrot w jednąlub w drugą stronę dokonuje się na komendę przewodnika. Zakończeniem całego tańca jest zazwyczaj "kujawiak na talarku", w którym pary zwrócone ku sobie twarzami wirują bardzo szybko w jednym miejscu. Kujawiak jest niezaprzeczalnie tańcem ludowym, najbogatszym w formy ruchowe. Tempo kujawiaka ulega częstym wahaniom, raz jest szybkie, raz wolniejsze, a jego melodie to prawdziwe arcydzieła muzyki ludowej. W narodowej formie kujawiaka, rozwiniętej poza środowiskiem wiejskim, odnaleĄć można wiele cech muzycznych typowych dla mazura, oberka i chodzonego. Podobne są ukształtowania rytmiczne ale tempo jest powolne, melodyka zbliżona do konstrukcji tańców chodzonych o szeroko, stopniowo wznoszącej się linii melodycznej. Inny jest też sposób akcentowania - łagodne podkreślenie pierwszej i drugiej, słabej części taktu. Zakończenie kujawiaka zbliża się rytmicznie do mazura, ale posiada zupełnie inny waraz ze względu na powolne tempo tańca i inny typ zakończenia melodycznego.
Melodie kujawiaków oparte sa często na tonacjach molowych lub na skalach modalnych, przez co są rozlewne i liryczne. Kujawiak, podobnie jak oberek, często poprzedzony wstępem o schemacie rytmicznym granym na jednym dźwięku, będacym toniką lub dominantą tonacji.
Pomiędzy kujawiakiem a jego pierwowzorami ludowymi występuje wiele różnic. W kujawiakach wiejskich znaleĄć można znacznie więcej ukształtowań rytmicznych. Ukształtowania rytmiczne w różny sposób podkreślają pierwszą lub drugą część taktu. Cechą charakterystyczną ugrupowań rytmicznych jest też występowanie tempa rubato, polegajacego na przesuwaniu drobnych wartości rytmicznych wewnątrz taktu bez naruszenia metrum.
Inna charakterystyczną cecha kujawiaka wiejskiego są stopniowe zmiany tempa z powolnego do bardzo szybkiego, przy zachowaniu w zasadzie tej samej melodii. Kujawiak wiejski występował jako pieśń śpiewana i jako forma instrumentalna, przerywana przyśpiewkami.
Kujawiak jako taniec narodowy stanowił pewnego rodzaju syntezę tańca chodzonego i wolnego tańca wirowego. Muzycznie reprezentował formę raczej instrumentalną, złożoną z dwu i więcej zróżnicowanych melodycznie części. Największą popularnościa cieszył się na przełomie XIX i XX wieku.
Kujawiak przeniknął do muzyki artystycznej w XIXw. Istnieją kujawiaki komponowane na głosy wokalne i instrumentalne. Elementy kujawiaka spotkać można w utworach F. Chopina, H. Wieniawskiego, F. Nowowiejskiego. Kujawiaki do tańca komponowali K. Namysłowski, W. Osmański i inni.

Ländler
- austriacki taniec ludowy z okolic Landl (Górna Austria), w takcie 3/8 lub 3/4, w tempie umiarkowanym. Początkowo był tańcem typowo wiejskim, z przytupami, klaskaniem w dłonie, przyśpiewkami. Popularny od końca XVIII w. ländler nabrał elegancji w pierwszych latach XIX w. w salach balowych Wiednia i stał się prototypem walca. Ländlery komponował W.A. Mozart, L. van Beethoven, F. Schubert. Rytm i charakter ländlera odżył w symfoniach A. Brucknera i G. Mahlera. A. Berg włączył melodie ländlera do Koncertu skrzypcowego i opery Wozzeck w 4 scenie II aktu.

Lansjer
- taniec francuski, uproszczona wersja kadryla. Składa się z 5 figur, tańczonych przez 8 lub 16 par. Lansjer, stworzony w 1819 r. przez J. Harta, rozwinięty i spopularyzowany przez nauczyciela tańca z Dublina, J. Duvala, należał do mody z połowy XIX w.

Loure
(wym. lur) - taniec francuski w takcie najczęściej 6/4, o charakterze uroczystym, modny na przełomie XVII i XVIII w. Występuje w prologu do opery Alceste J.B. Lully'ego, w VIII Koncercie F. Couperina, w V Suicie francuskiej na klawesyn i w III Particie na skrzypce solo J.S. Bacha. W XVI i XVII w. nazwa loure odnosiła się też do francuskiego instrumentu - dud normandzkich.

Medison
- amerykański taniec w takcie 2/4 lub 4/4, w tempie umiarkowanym, tańczony grupowo. Popularność madisona utrzymywała się na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych.

Mambo
- kubański taniec w takcie 2/4, w tempie żywym. Powstał w latach trzydziestych z rozbudowania nontuno - fonetycznej, 4-taktowej frazy rumby, powtarzanej chóralnie - i riffów jazzowych. Mambo, wylansowane przez P. Prado, zdobyło w latach czterdziestych popularność, która trwała przez lata pięćdziesiąte. Później, w salach tanecznych miejsce mamba zajęła jego spokojniejsza wersja - cha- cha.

Mazur
- polski taniec ludowy w takcie 3/4, w tempie żywym. Nazwa pochodzi od regionu Mazowsza, choć mazur należy do praktyki ludowej obejmującej wiele innych obszarów Polski. Powtarzające się schematy rytmiczne mazura to 2 ósemki i 2 ćwiartki, a w następnym takcie - 3 ćwiartki. Inny wariant stanowi rytm punktowany - ósemka z kropką, szesnastka i 2 ćwiartki. Rytm mazura charakteryzuje tendencja do akcentowania słabych części taktu - drugiej lub trzeciej ćwiartki. Mazur tańczony jest parami, łączonymi często w 4, z improwizowanymi figurami. Do tradycji należało trzaskanie obcasami i dzwonienie ostrogami.
Ludowego mazura, tańczono z temperamentem, przejęły w XIX w. szlacheckie dwory, dodały mu elegancji i fantazji. Mazur był do II wojny światowej nieodłączną tradycją polskich balów, np. "biały mazur", tańczony nad ranem, zamykajcy bal. Stylizowanie mazura, głównie w muzyce instrumentalnej, rozpowszechniło się w XVIII w., prowokując w XIX powódź tego rodzaju, zwykle szablonowych, "salonowych" utworów. Wśród niezliczonych kompozytorów piszących mazury znaleźli się M.K. Ogiński, M. Szymanowska, J. Elsner, K. Kurpiński. Wartością artystyczna wyróżniły się popularne mazury S. Moniuszki - z oper Halka i Straszny dwór, a także skrzypcowe H. Wieniawskiego, A. Zarzyckiego.
Pojawiła się nazwa "mazurek" oznaczajaca stylizowanego mazura, oberka, kujawiaka.
Moda stylizowania mazurka ok. połowy XVIII w. objęła Niemcy, a w XIX w. - Paryż, Anglię, USA. Mazur pojawił się w Iwanie Susaninie M. Glinki, w Eugeniuszu Onieginie P. Czajkowskiego (bal u Łarinych), w Borysie Godunowie M. Musorgskiego, w baletach L. Delibesa i P. Czajkowskiego. W Niemczech, Francji i innych krajach stylizowany mazurek został nazwany "mazurka" i odbiegał od polskiego pierwowzoru. Bywał rodzajem syntezy 2 tańców - polki i mazura. J. Strauss młodszy komponował polki-mazurki.
Wyjątkiem są na tym tle mazurki F. Chopina, genialne stylizacje mazura, kujawiaka, oberka, które zasłynęły razem z jego najwybitniejszymi dziełami. W interpretacji tych mazurków Chopina, które są stylizacja mazura i oberka, do tradycji należy charakterystyczne przerysowanie rytmiczne. Między drugą a trzecią ćwiartką, w takcie występuje jakby minimalne zawahanie czy pauza (raz-dwa-oddech-trzy). Skutkiem tego trzecia ćwiartka pojawia się z opóźnieniem i w dodatku jest akcentowana, np. w Mazurku D-dur op.32 nr 2. Do Chopina nawiązał w swoich fortepianowych mazurkach K. Szymanowski, tworząc oryginalną syntezę tradycyjnych cech tych tańców z cechami folkloru tatrzańskiego. Wysoki poziom artystyczny nadał stylizacji mazurka też A. Tansman.

Menuet
- francuski taniec salonowy w takcie 3/4, w tempie umiarkowanym. Jego drobne kroki, wytworność i wdzięk symbolizują epokę Ludwika XIV. Pochodzenie menueta nie zostało ustalone, choć można przypuszczać, że wywodzi się od starofrancuskiego ludowego tańca bransle z Poitou (wym. puatú) lub od galiardy. W połowie XVII w. menuet stał się ulubionym tańcem Ludwika XIV i jego dworu. Menuety komponował dla Króla-Słońca, a także wprowadził je do swych oper i baletów, J.B. Lully (najpopularniejszy z muzyki baletowej do Mieszczanin szlachcicem Moliera). W XVIII w. menuet nabierał żywszego tempa, tracił coś z dystyngowanej elegancji, ale przetrwał jako taniec dworski do rewolucji francuskiej, istniał w baletach i operach, które komponowali A. Campra, J. Ph. Rameau. Stylizowany menuet znalazł się w XVIII w. w kolekcji tańców barokowej suity, między sarabandą a finałową gigue. Występował często w tym miejscu zamiast gawota, bourrée, passepied, zwykle z drugim menuetem, wariantem pierwszego. Była to w gruncie rzeczy druga część, 3-głosowa i dlatego zwana "trio". Stylizowany menuet wkrótce rozpowszechnił się we Włoszech, Anglii, Niemczech (w suitach J. Pachelbela, J. Fischera, G. Muffata, J.S. Bacha). Włoski typ menueta, szybszy, w takcie 3/8 lub 6/8, przyjął się też we Francji. W partitach, suitach klawesynowych i orkiestrowych J.S. Bacha rozbrzmiewają oba typy menueta - francuski i włoski. Menuet był jedynym tańcem barokowej suity, który ja przerwał. Został przyswojony przez kompozytorów okresu klasycznego, wszedł w skład divertimenta, a przede wszystkim symfonii, sonaty, kwartetu, jako III część , przed finałem, w twórczości J.V. Stamica, L. Boccheriniego, J. Haydna, W.A. Mozarta. W XVIII w. forma menueta składała się z 3 części, z których trzecia była powtórką pierwszej, a środkową, kontrastującą, stanowiło trio. L. van Beethoven od III Symfonii zastąpił menueta scherzem, choć wyjątkowo w XVIII znów przypominał ten francuski taniec. Menuet pojawia się w operze Don Giovanni W.A. Mozarta (finał I aktu), w I scenie Rigoletta G. Verdiego, w Arlezjance G. Bizeta. Fortepianowy Menuet G-dur op. 14 I. Paderewskiego, romantyczna stylizacja rokoka ze słowiańską kantyleną w triu, stał się przebojem światowego repertuaru koncertowego, opracowywany też w różnych odmianach muzyki popularnej.

Merengue
- ludowy taniec, popularny w Republice Dominikańskiej, Haiti i Wenezueli. śpiewany z towarzyszeniem gitary, bębnów, metalowej tarki, łączy wpływy hiszpańskie (kuplety z refrenem) i afrykańskie (rytm). Stanowi często kombinację taktu 2/8 i 3/8, co daje w praktyce 5/8 (kubańskie cinquillo).

Oberek, obertas
- polski taniec ludowy w tempie żywym, z przytupywaniem i przyśpiewkami. Oberek w rytmie i charakterem zbliżony jest do mazura, też w takcie 3/4, choć w tempie szybszym. Czasem wykazuje podobieństwo do niemieckiego ländlera lub austriackiego steyera (wym. sztajera). Na Kujawach oberek łączony jest w cykl z innymi tańcami, występuje po chodzonym i kujawiaku. Obertas, dawniej w takcie 2/4, pochodzi z ziemi krakowskiej i Beskidu śląskiego. W wieku XIX upodobnił się do oberka. Zachował jednak szybsze tempo i większe urozmaicenie rytmiczne, często z akcentem na drugiej, słabej części taktu. F. Chopin z polotem stylizował oberki i obertasy (np. Mazurek D-dur op. 33), póĄniej H. Wieniawski (Obertas G-dur op. 19 nr 1), R. Statkowski, K. Szymanowski, G. Bacewiczówna.

Pasodoble
- taniec towarzyski w tempie szybkim, w takcie najczęściej 6/8, popularny w latach dwudziestych XX w., zwłaszcza w Ameryce Łacińskiej. Wbrew nazwie, jego podstawowym ruchem jest jeden krok.

Passamezzo
(wym. pasamedzdzo) - włoski taniec renesansowy w metrum dwudzielnym; nieco żywsza odmiana pawany. Łączy się w parę tańców z szybkim saltarellem lub z galiard.

Passepied
(wym. paspié) - francuski taniec pochodzenia bretońskiego, w takcie 3/8 lub 6/8; żywsza odmiana menueta. Tańczony w XVI w. na dworze bretońskim, modny we Francji Ludwika XIV i XV, pojawił się w baletach i operach baletowych, które tworzyli J.B. Lully, A. Campra, J.Ph. Rameau, a w formie stylizowanej - jako część suity, często, ale nie zawsze między saraband a gigue, w utworach F. Couperina, J.S. Bacha (ostatnia część I Suity orkiestrowej, V Suita angielska), później w Suite bergamasque C. Debussy'ego.

Pawana
- dworski taniec renesansowy w takcie 2/4 lub 4/4, w tempie wolnym, pochodz cy prawdopodobnie z Padwy. Miał charakter dostojny, otwierał uroczyście dworskie bale. Należał do najmodniejszych tańców ówczesnej Europy, we Włoszech popularny do połowy XVI w., we Francji i Anglii - do początków XVII. Przetrwał wiek XVII w formie stylizowanej, stanowił część barokowej suity, zwłaszcza w twórczości wirginalistów angielskich, a w XVIII stuleciu został wyparty przez inne tańce. Zgodnie ze zwyczajem zestawienie tańców parami, wolnego z szybkim, pawanę łączono z występując po niej gaillarde (we Francji i Anglii) lub saltarellem (we Włoszech). M. Ravel z nadzwyczajną intuicją, choć współczesnymi środkami harmonicznymi, oddał klimat tego tańca w Pawanie na śmierć infantki.

Polka
- czeski taniec wirowy, w takcie 2/4, w tempie żywym. Ludowa polka w latach trzydziestych XIX w. przekształciła się w ulubiony taniec salonów Pragi, a w latach czterdziestych weszła do kolekcji najmłodszych tańców eleganckiej Europy i zabaw na przedmieściach. W Paryżu, Londynie, Wiedniu, Warszawie tańczono polki, które komponowali J. i J. Sstrauss, ojciec i syn. Rekordy popularności biły polki J. Straussa- syna: Grzmoty i błyskawice, Tritsch-Tratsch, Polka-Pizzicato. Ok. połowy XIX w. w salach balowych pojawiła się polka-mazurka, w takcie 3/4 - mariaż polki i mazura, wylansowany w Paryżu. Najpopularniejsze stylizacje polki stworzył B. Smetana w operze Sprzedana narzeczona, Kwartecie e-moll, A. Dvořák w symfoniach, P. Czajkowski w balecie Dziadek do orzechów. I. Strawiński skomponował Cirkus- Polkę dla baletu słoni w afrykańskim cyrku Barnum-Barley, dowcipnie stylizował polkę D. Szostakowicz w balecie Złoty wiek.

Polo

- andaluzyjski taniec ludowy w takcie 3/8, w tempie umiarkowanym, z mocno podkreślonymi synkopami, spiewany z koloraturami na sylabach "ay" i "olé". Formę stylizowaną nadał mu m.in. I Albéniz (w cyklu fortepianowym Iberia), G. Bizet (we wstępie do IV aktu Carmen), M. de Falla (w 7 Pieśniach hiszpańskich).

Polonez
- staropolski taniec korowodowy, w takcie 3/4, w tempie umiarkowanym.
Do charakterystycznych cech poloneza należy schemat rytmiczny i formuła kończąca utwór czy poszczególne zdania muzyczne.
Polonez wywodzi się z ludowych tańców weselnych, rozpowszechnionych w XVII w. pod nazwą chodzony, wielki, pieszy, chmielowy. Gdy adaptowały go dwory szlacheckie, nabrał cech uroczystych i wielkopańskich, nazywany początkowo tańcem polskim.
W XVIII w., od czasów saskich, polonez stał się reprezentacyjnym tańcem szlacheckim, tańcem magnackich i królewskich uroczystości, symbolem sarmackiej Polski, przeżył jej ostatniego króla. Popularność poloneza daleko przekroczyła granice Polski. Stylizowane polonezy - choć odbiegające od polskiego pierwowzoru - rozbrzmiewały w Europie XVIII w., komponował je J.S. Bach (VI Suita francuska, II Suita orkiestrowa) i jego synowie, G.Ph. Telemann. Nawet wtedy, kiedy polonez znikał z sal balowych, jego stylizowana postać nie straciła popularności. Pisał je W.A. Mozart (polonez w formie ronda z Sonaty fortepianowej KV 284), L. van Beethoven (Polonez C-dur op. 89), F. Schubert (polonezy fortepianowe na 4 ręce op. 61 i 75), C.M. Weber, F. Liszt. Polonez pojawił się w operach C.M. Weber (Wolny Strzelec), M. Glinki (Iwan Susanin), S. Moniuszki (Halka, Straszny dwór, Hrabina), A. Thomasa (Mignon), P. Czajkowskiego (Eugeniusz Oniegin), M. Musorgskiego (Borys Godunow).
Ogiński - Formę stylizowanego poloneza wzorowanego na polskiej tradycji stworzył M.K. Ogiński, właściciel książęcej fortuny w Słonimiu, patriota, dyplomata, polityk, uczestnik walk o niepodległość Polski w armii Napoleona. Ogiński komponował fortepianowe polonezy w stylu galant, nadając im charakter melancholijny i tempo umiarkowane (najpopularniejszy: Pożegnanie ojczyzny) albo pogodny i tempo żywsze, środkową, kontrastującą częsć stanowi trio, po którym powtarza się część pierwsza. Taką budowę mają polonezy J. Elsnera, K. Kurpińskiego, dziecięce polonezy F. Chopina.
Chopin - Rozbudował formę poloneza, najpierw w stylu brillant (Wileki polonez Es-dur, poprzedzony wstępem Andante spianato), nadał mu charakter narodowego poematu muzycznego, często heroicznego (Polonezy A-dur, c-moll, As-dur op. 53, fis-moll)w formie 3-częściowej z triem (w Polonezie fis-moll jako trio występuje mazurek), czasem ronda (Polonez es-moll) lub allegra sonatowego (Polonez-Fantazja). Ostatnie spośród jego 16 polonezów należą do najsłynniejszych arcydzieł muzyki fortepianowej. Do popularnego repertuaru koncertowego świata należ Polonezy A-dur i D-dur na skrzypce i fortepian H. Wieniawskiego, w Polsce jednym z ulubionych utworów jest Polonez elegijny Z. Noskowskiego, obiecująco zapowiadał talent przedwczesnie zmarłego J. Zarębskiego jego Polonez Fis-dur.

Polska
(pols, polskor) - szwedzki taniec figurowy pochodzenia polskiego, w takcie 3/4, w tempie żywym, przypominaj cy czasem mazura, często z kadencjami poloneza. Cechy polskich tańców przyjęły się w Szwecji w XVIII w. i przenikały do innych krajów skandynawskich. Polska należała w Szwecji do najpopularniejszych tańców tradycyjnych, w eleganckich salonach i na wiejskich weselach.

Reggae
(wym. rege) - pieśni i tańce ludowe Jamajki, śpiewane w miejscowym dialekcie, których tematyka często dotyczy ubóstwa i bezrobocia. Do ich cech charakterystycznych należy mocny akcent na drugiej i czwartej części taktu, podkreślony przez instrumenty wypełniające harmonię, czasem milknące na pierwszej i trzeciej części taktu, podczas gdy w śpiewie zaznaczają się rytmy mowy - miejscowego dialektu. Za tło służy basowe ostinato: uporczywie powtarzający się motyw (riff). Zespół reggae składa się ze śpiewaka, 3 gitarzystów i perkusji. Czasem rozrasta się do grupy wokalnej z saksofonami, trąbkami i liczną perkusja (congi, claves). Źródłem reggae był amerykański "rhythm and blues", przystosowany w latach sześćdziesiątych do lokalnego folkloru wyspy - "mento". Powstał w ten sposób nowy nurt ludowej muzyki Jamajki - "ska". "Rhythm and blues" ze swoimi riffami i chrapliwym brzmieniem instrumentów połą czył się z rytmami, uproszczonymi melodiami i społeczną tematyką "mento", z dźwiękiem banjo, które z zasady opuszcza pierwszą część taktu. W połowie lat sześćdziesiątych pojawiła się nowa wersja "ska" w wolniejszym tempie, z bardziej rozwiniętej melodi - "rock steady". Z połączenia tych wszystkich wersji i wpływów powstał styl reggae na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Spopularyzował się w Londynie i stąd promieniował do muzyki rozrywkowej wielu krajów. Wzorem stały się najpierw nagrania J. Cliffa i B. Marleya (urodzonego w Trenchtown, dzielnicy Kingston), potem grupy "Third World Band", "Upsetters", "Toots and Maytals".

Rigaudon
(wym. rigod ) - starofrancuski taniec w takcie 2/4 lub 2/2, w tempie żywym, podobny do bourrée. Pochodzi z Prowansji lub Langwedocji, nabrał elegancji na dworze Ludwika XIII, jego popularność trwała przez wiek XVII do początku XVIII, miała echa w Anglii i Niemczech. A. Campra i J.Ph. Rameau zapewnili mu miejsce w operach baletowych obok innych dworskich tańców. F. Couperin i J.Ph. Rameau wprowadzili go do suity klawesynowej. W XIX i XX w. stylizację rigaudona wskrzesili E. Grieg (suita Z czasów Holberga), M. Ravel (Grobowiec Couperina), S Prokofiew (10 Utworów fortepianowych op. 12).

Rumba
- kubański taniec ludowy z silnymi wpływami afrykańskimi, w takcie 8/8, w tempie umiarkowanym, synkopowanym rytmie, mocno akcentowanym przez latynoamerykańsk perkusję (claves, marakasy, bębny). W oryginalnej wersji ludowej rumba jest połączona z pantomima ilustrującą różne strefy życia - od erotycznej po zajęcia gospodarskie. W tempie wolniejszym, w formie wygładzonej, zwanej "El son" podbiła w latach trzydziestych XX w. sale balowe Europy i Ameryki. Symbolem największej popularności tego tańca stała się rumba Palone orzeszki.

Salsa
- piosenka, taniec i styl muzyki ludowej z obszaru Morza Karaibskiego. Jest łagodnie synkopowana,łączy cechy melodii i rytmów Afryki, Europy, Ameryki Łacińskiej i jazzu. Śpiew wydaje się często wyzwolony z rygorów rytmicznych i niezależny od miarowego pulsu perkusji. Perkusja karaibska to "stell band" (wym. stil bend), złożony z puszek, patelni, różnych przedmiotów metalowych, a przede wszystkim - blaszanych bębnów. Blaszany bębnen karaibski ma szereg wgłębień, nastrojonych na inny dźwięk. Czarni muzycy z wysp antylskich biora też do ręki europejskie instrumenty - klarnet, saksofon, gitarę, skrzypce - albo siadają do fortepianu czy sentyzatora, ale grają w afrykański sposób. Salsa narodziła się w latach czterdziestych na Kubie, z afrokubańskich rytmów, zwłaszcza mambo i cha-cha. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w. opanowała modę taneczną, jak w latach pięćdziesiątych mambo. Popularność salsy zahamowała rewolucja na Kubie. W latach sześćdziesiątych salsę asymilowało do własnych tradycji i rozpowszechniło Portoriko. Na wyspach Morza Karaibskiego, na wybrzeżach Kolumbii, Wenezueli, Gujany, Meksyku, Florydy, salsa - naginana do lokalnych gustów - przybrała różny charakter i występuje jako taniec w takich odmianach, jak soca, limbo, cumbia, lambada. Od końca lat osimdziesiątych salsa jest jednym z głównych nurtów muzyki rozrywkowej i tanecznej Ameryki, Japonii, Europy. Gwiazdy angielskiego rocka wchłaniają lub kopiują rytmy znad Morza Karaibskiego i Ameryki Łacińskiej.

Saltarello
- starowłoski taniec w takcie 3/8 lub 6/8, w tempie żywym, skoczny, w rytmie punktowanym.W XVI w. łączono go często w parę z tańcem wolnym, np. pawaną, pasamezzem. Saltarello pojawiał się czasem w barokowej suicie. F. Mendelssohn zatytułował finał Symfonii włoskiej - Saltarello.

Samba
- brazylijski taniec ludowy pochodzenia afrykańskiego, w takcie 2/4, w tempie umiarkowanym. Jego 2 podstawowe odmiany to samba wiejska, żywsza, z ostrzejszym, bardziej skomplikowanym rytmem, z pozostałości silnych wpływów afrykańskich i samba carioca, miejska, lansowana w Rio de Janeiro. Krok i rytm samby carioca jest prostszy, łatwo upodabnia się do charakterystyki innych tańców, stąd wiele odmian: samba-tango, samba-rumba. Samba carioca wywodzi się z popularnego w XIX w. i modnego w Europie na początku XX w. brazylijskiego tańca maxixa (wym. maszisza, maczicza). Samba wiejska jest śpiewana z towarzyszeniem instrumentów wyłącznie perkusyjnych - bogatej kolekcji bębnów, chocalho (wym. szukaljo; brazylijska odmiana maraksów), reco-reco (rodzaj karbowanej tarki). W salach tanecznych Europy samba zaczęła popularyzować się przed II wojną światową .

Sarabanda
-starohiszpański taniec w takcie 3/2 lub 2/4, w tempie wolnym, odznaczający się szlachetną powagą, z charakterystycznym akcentem na drugiej, słabej części taktu, modny na dworach XVII i XVIII w. Sarabanda wywodzi swój rodowód z Ameryki Łacińskiej, pojawiła się w Hiszpanii na początku XVI w. jako taniec ludowy, pierwotnie żywy i tak swobodny, że wydawał się gorszący. Filip II wydał w 1583 r. zakaz tańczenia sarabandy, Cervantes ją piętnował, Lope de Vega bronił, Inkwizycja groziła. Żywotność sarabandy okazała się silniejsza, taniec przetrwał, pojawił się na początku XVII w. na dworach francuskich i angielskich. Jak każdy taniec, który z ludowego przemieniał się w dworski - wyszlachetniał. Nabrał charakteru tak majestatycznego, że nawet kardynał Richelieu zatańczył sarabandę przed Anna Austriacką. Równocześnie żywa odmiana tego tańca w takcie 3/4 lub 3/8 utrzymywała się jeszcze długo. W końcu XVII w., a przede wszystkim w XVIII, kompozytorzy zapewnili sarabandzie stałe miejsce w suicie J. Froberger na trzecim miejscu po allemande i courante, G.F. Händel (Suita d-moll) i J.S. Bach (II i III Suita angielska, Suity francuskie, Partity, II suita orkiestrowa) - na przedostatnim miejscu przed gigue, H. Purcell - jako zakończenie sonat triowych. F. Couperin i J.Ph. Rameau rozwinęli w sarabandzie bogat ornamentację, często komponowano sarabandę z drugą, ornamentalną wersją, np. II Suita angielska J.S. Bacha. W XX w. sarabandę stylizował C. Debussy (suita Pour le piano), E. Stie (3 Sarabandy), E. Ysaye (IV Sonata e-moll na skrzypce solo).

Sardana
- kataloński taniec narodowy w takcie 2/4 i 6/8, w tempie żywym. Tańczony jest w kole przy muzyce przypominajcej charakter prowansalskiej farandoli. Jego dzisiejsza postać uformowała się w połowie XIX w.

Seguidilla
(wym. segidilja) - hiszpański taniec w takcie 3/4 lub 3/8, zwykle w tempie żywym, z towarzyszeniem gitary i kastanietów, z kupletami śpiewanymi przez tancerzy (coplas). Ma 3 odmiany: pochodząca z La Menczy seguidilla manchega, żywa i wesoła; seguidilla bolera, spokojniejsza, w rytmie równomiernie pulsującym; seguidilla gitana, czyli cygańska, powolna i melancholijna. Cechy różnych typów, z przewagą odmiany z La Manczy, połączył I. Albéniz w fortepianowej Seguidilli. We wszystkich odmianach taniec przerywany jest popisami gitarzysty lub śpiewaną copl, zawierająca zwykle 6 wierszy 7- i 5-sylabowych na zmianę. Seguidilla przetrwała w praktyce ludowej do dziś. Narodziła się w południowej części Hiszpanii, jest tańcem pochodzenia prawdopodobnie mauretańskiego, wspomina o niej Cervantes w Don Kichocie. Słynnej stylizacji seguidilli w operze Carmen G. Bizeta badacze zarzucaj, że jest daleka od autentycznej.

Sciciliana
lub siciliano (wym. sicziliana) - starowłoski taniec śpiewany, pochodzenia sycylijskiego, w takcie 6/8 lub 12/8, w tempie wolnym, lirycznym lub melancholijny w charakterze, często w rytmie punktowanym, 3-częściowy, z powtórzeniem części pierwszej jako trzeciej, z akordem neapolitańskim w kadencji. Okres popularności siciliany to wiek XVII i XVIII. W formie stylizowanej siciliana pojawiła się jako powolna część suity, sonaty, np. A. Corellego, J.S. Bacha (w popularnej Sonacie skrzypcowej g-moll), lub koncertu (A. Vivaldi - Koncerty fletowe op. 10 nr 3 Szczygieł, op. 10 nr 5, W.A. Mozart - Koncert fortepianowy A-dur KV 488), występowała też jako temat wariacji, w kantatach i operach XVIII w. w scenach pastoralnych (Händel), a w XIX w. w Rycerskości wieśniaczej P. Mascagniego, pojawiła się neoklasycznej Suicie A. Roussela.

Skalmierzak
- Jest tańcem skocznym w metrum 2/4 z charakterystycznym rytmem synkopowanym. Nazwy tańca pochodziły od miejscowości np. skalmierzak szopieniak, lub od występującego w nich elementu ruchowego np. suwany, deptany ,mijany, goniony.

Tango

- latynoamerykański taniec towarzyski w takcie 2/4, w tempie umiarkowanym, o charakterze sentymentalnym, zbliżony do habanery, z powtarzającym się schematem rytmicznym. Powstało z tańców afrykańskich czarnych niewolników, które w XVIII w. połączyły się z cechami ludowych tańców hiszpańskich, zwłaszcza flamenca. Tango tańczone w parze rozwinęło się i spopularyzowało głównie w Argentynie, a w latach dwudziestych XX w. należało już do najmodniejszych tańców towarzyskich Europy. Argentyńskie tango odznaczało się wyszukanymi figurami choreograficznymi, w których odbijały się gwałtowne, namiętne gesty, kroki i pozy tańców afrykańskich i andaluzyjskiego flamenca. W tej postaci zostało przeniesione na scenki europejskich variétés, ale na parkiecie sal balowych kroki tanga zostały uproszczone. Stylizowane tango pojawiło się w twórczości I. Albéniza, w Historii żołnierza I. Strawińskiego.

TAŃCE LUBELSKIE:
Tańce lubelskie charakteryzują się tym, że tempo tańca zależnie od miejsca pochodzenia ma ściśle określone niuanse. Dość często pojawiając się nieścisłości w sensie charakteru tańca jest nadmierne przyspieszenie tanecznego tempa. Mimo pozornych przyspieszeń tańce lubelskie nie mogą być wykonywane w takim tempie jak na kielecczyźnie czy na mazowszu. Inną ważną sprawą jest sposób kłaniania się, czy akcentowania. Ukłony w tańcach lubelskich nie są wykonywane tak nisko, a to z powodu, że dziewczęta mają ce wianki z tyłu głowy nie mogą wykonywać tak energicznych ruchów głową obciążoną wiankiem ze wstążkami. Drugim ważnym elementem jest rozkładanie w czasie tańca - jest to ruch uzupełniający ukłon nie występujący w innych regionach, a wybitnie charakterystyczny dla tego regionu. Charakterystycznym elementem tańca jest "wierność" partnerce, z którą tańczy tancerz. Para tańcząca ze sobą w czasie tańca nie zmienia partnerów, a jeżeli nawet to tylko na krótko, po to by powrócić do siebie. Partner przez cały czas tańca podkreśla swoim zachowaniem urodę partnerki. Gesty partnera ciągle wskazują na własną partnerkę, nie oznacza to jednak, że nie docenia urody innych dziewcząt tańczących, na które wskazuje ruchami głowy, jest to gest szacunku i sympatii dla partnerki innego tancerza. Przy swojej wesołości tancerze nie są trywialni, ani rubaszni, jeżeli sa ironiczni to w stosunku do siebie, do wad w sensie społeczności, które są wyśmiewane w tekstach piosenek, a nie w sposobie tańczenia. Dlatego nie ma tańców parodiujących.

TAŃCE RZESZOWSKIE:
Tańce tego regionu cechuje żywiołowość, dynamika, duże tempo, ogromna swoboda, a także obszerność i elegancja ruchu. Cechą, która występuje znacznie wyraźniej niż w innych regionach Polski jest dowolność w doborze i kolejności ustalonych elementów ruchowych, wprowadzana z dużą fantazją oraz ozdabianie różnymi dodatkowymi, wyrazistymi gestami. Często powtarzanym ruchem tancerzy jest potrząsanie otwartą dłonią ręki uniesionej w górę. Jest to jakby pozdrowienie otoczenia, kolegów, dziewczyny i chęć zwrócenia na siebie uwagi. Tancerz daje znak uniesioną ręką "muzyce", aby przestała teraz grać, bo on teraz będzie piewał i tańczył. W czasie śpiewu tancerze szeroko rozpościerają ręce, unoszą je w górę i na zmianę opuszczają w dół. Często stosuja kroki akcentowane, skoki w miejscu, tupnięcia ze skoku w głębi przysiad i uderzenia rękę o podłogę. Po szybkich obrotach następuje nagłe zahamowanie i energiczny rzut ręki w górę. Często tancerz klaszcze w dłonie, uderza dłonią o kolano. W czasie tańca słychać pokrzykiwania, pogwizdywania i nawoływania różnego rodzaju: stop muzyka, równo chłopaki, itp. Dziewczęta, nieco skromniejsze, przytupują mniej energicznie, nie gestykuluj rękami, ale popiskuja w czasie wzmagania się tempa tańca. Sposób poruszania się w tańcu charakteryzuje rozluźnienie ciała, przy czym większość tańców jest tańczona na całych stopach, nogi w kolanach miękko zginają się i nie usztywniając prostują przy każdym postawieniu stopy. Postawa prosta, dumna z lekko wzniesioną głową, ale nie sztywna. Tancerki bardzo często składają ręce na biodra, łokcie skierowane są ku przodowi i całe ciało wprowadzone w piękny, harmonijny ruch. Większość tańców posiada metrum na dwie czwarte lub trzy ósme. Tańcom nieodłącznie towarzyszy, jako część składowa piosenka. Tańczący śpiewają często jedna zwrotkę na początku, a następnie w czasie tańca lub przed powtarzaniem go.

TAŃCE PODLASKIE:
W tańcach podlaskich występują:
Tańce wirowe pojedynczych par. W tańcach tych przeważnie wirowanie następuje po obejściu koła para za parą, w ustawieniu par obok siebie. Wyraźnie widać przewagę tancerza, który prowadzi i kieruje swą partnerkę. Tańczy się większość tańców wirowych w cztery strony zmieniając kierunek postępowania po linii koła, albo stronę obrotów pod dyktando tego tancerza, który jest przewodnikiem. Postawa tancerza jest wyprostowana, nogi nie usztywnione w kolanach stawiane są całą stopą. Partnerzy nie trzymają się zbyt blisko, a w tańcach z ozdobnymi krokami tanecznymi zachowują większą niż zazwyczaj odległość.
Tańce korowodowe.
Tańce te składają się zwykle z kilku fragmentów, a nieraz kończą obrotami lub krążeniem parami. Mają jak zwykle przewodnika, który tańczy w pierwszej parze i choć cechuje je gromadna wesołość, odbywają się w pilnie przestrzeganym porządku.
Tańce popisowe.
Prawdopodobnie miały one dawniej swoje magiczne znaczenie, a więc: zawierucha, wiatr, hajduk, zajączek. W tych tańcach trudno określić jakie normy wykonania, bo indywidualnie każdy z tańczących nadaje im własny wyraz. Mężczyźni wyżywająsię w tańcu bardziej niż kobiety. Przytupują mocno i energicznie przed zmianą kierunku, czy fragmentem tańca i pokrzykują w odpowiednich momentach: "pod skibę", "pod sześć"- to na zmianę kierunku.

TAŃCE LACHÓW SˇDECKICH:
Tańce Lachów sądeckich to przeważnie tańce wirowe lub takie, w których wirowanie jest jednym z motywów tanecznych. Są to w większości tańce pojedynczych par, w których para nie posiada wspólnych figur ani kontaktów z inną par. Odznaczają się one zaskakującym bogactwem motywów tanecznych, na które składa się przeplatanie półobrotów, obrotów i różnego rodzaju akcentów ze zmianą kierunku obrotów, a czasem kierunku przesuwania się po linii koła. Poza tym występuje operowanie krokami tanecznymi składającymi się z podobnych do siebie elementów, ale łączonych w różnorodnych konfiguracjach. Najczęściej powtarzającym się krokiem jest krok polki, wykonywany na kilka sposobów: szurając nogami po podłodze w szuroku, wirując z rozmachem w polce wściekłej. Wirowanie w metrum nieparzystym (trójkowym) przebiega jednolitymi, niezróżnicowanymi krokami. Występuje w wolnym walcu i szybkim walczyku, gdzie na uwagę zasługuję nieregularność fraz muzycznych. Oprócz wirowania i półobrotów ze zmian kierunku, w tańcach pojedynczych par tego regionu spotyka się kroki akcentowane, tupnięcia oraz przesuwanie się po kole w przód i w bok. Z tańców zbiorowych jest krzyżok, tańczony w cztery pary, ze spotykaniem się par i przebieganiem na krzyż pod bramkami. Krzyżok kończy się szurokiem. Drugim tańcem o cechach tańca zbiorowego jest parada. Wyodrębniającym się elementem tego tańca są ukłony partnerów, kolejno składane sobie nawzajem, całej grupie tańczących i widzom, czy obserwatorom.
Oddzielny dział stanowi tzw. "krakowiaki". Chłopcy popisują się fantazją w improwizacji przyśpiewek, przeplatanych fragmentami tańca. Po przyśpiewce szeregiem oddalają się od kapeli ozdobnymi krokami, po czym znów zbliżająsię do kapeli, aby zaśpiewać następną zwrotkę piosenki. W czasie tańca nie robia obrotów, ani nie odbywają drogi po kole. Przy przyśpiewce natomiast gestykulują wznosząc prawą rękę w górę i wykonując nią rytmiczne ruchy zwracając się to w jedną, to w drugą stronę, przytupując pozostającym przy tym w luźnej grupie. Kroki taneczne jakie stosują to: pochodny krok cwału krakowskiego, wykonywany na całych stopach z przesuwaniem się w tył lub w przód, chód w przód z unoszeniem kolan przed siebie i z ozdobnym krokiem, pokrewnym do krzesanego w krakowiaku.

Tarantela
- południowowłoski taniec ludowy w takcie 3/8 lub 6/8, w tempie bardzo żywym, z równomiernie, szybko pulsującym rytmem, z akompaniamentem tamburynu. Legenda łączy pochodzenie tego tańca z konwulsjami wywołanymi ukąszeniem pająka tarantuli (nie jest jadowite). Nazwa pochodzi prawdopodobnie od miasta południowych Włoch - Taranto, ale taniec spopularyzował się w XVIII w. przede wszystkim w regionie neapolitańskim. Stylizowane tarantele komponowali D. Auber (w operze Niema z Portici), C.M. Weber, S. Heller, F. Chopin, F. Liszt, S. Thalberg, J. Zarębski, G. Rossini, M. Bałakiriew, C. Debussy (Wzgórza Anacapri), K. Szymanowski. Charakter tranteli ma finał Sonaty Fortepianowej Es-dur op. 31 L. van Beethovena.

Trepak
- starorosyjski taniec ludowy, w takcie 2/4, w tempie żywym, z przytupywaniem i przysiadami, podobny do kozaka. Stylizowany w balecie Dziadek do orzechów P. Czajkowskiego.

Twist
(wym. tuist) - amerykański taniec towarzyski w tempie żywym, w takcie parzystym, modny na początkulat sześćdziesiątych XX w. Charakterystyczną cechą twista były obroty całego ciała przy jednoczesnym przenoszeniu ciężaru z jednej nogi na druga, co wskazuje na rodowód afrykański, a zostało przejęte bezpośrednio od czarnych tancerzy reprezentujących rhythm and blues. Najpopularniejszą odmianą twista był hully-gully (wym. hali-gali).

Volta
- renesansowy taniec włoski w takcie 6/8, bardzo żywy, podobny do galiardy, wymagający siły i zręczności, rodzaj dawnego rock'n rolla. Spopularyzował się na początku XVII w. we Francji, Anglii, Niemczech, ale jego obroty,przyciąganie partnerki do siebie, opieranie na udzie i przerzucanie przez ramię budziły zgorszenie. Ludwik XIII zabraniał tańczenia volty na dworze francuskim. Volta sprowokowała oburzenie polskiego kronikarza Świętosława Orzelskiego, który w swym Bezkrólewiu Polski miał za złe Henrykowi III Walezemu, że sprowadził ten taniec do Polski.

Walc
(dawniej: walec) - taniec pochodzenia niemiecko-austriackiego w takcie 3/4, w tempie umiarkowanym. Powstał z ländlera i sztajera, które przenikały ze wsi do dzielnic podmiejskich, do ogródkowych winiarni Wiednia. Stąd przejęły walca sale balowe, zachowując ruch wirowy, ale w formie elegantszej, nadając mu lekkość, bez podrzucania partnerki w powietrze i ciężkiego wybijania każdej ćwiartki taktu (raz, dwa, trzy), co charakteryzowało ländlera. Mimo to walc, taniec splecionych par, był początkowo uważany za niemoralny w salonowej obyczajowości z przełomu XVIII i XIX w. Jednak po Rewolucji Francuskiej wypierał dawne tańce i zastąpił menueta. Gdy zabrzmiał po raz pierwszy na scenie operowej w Una cosa rara V. Martina y Solera w 1786 r. wywołał w Wiedniu sensację wśród kompozytorów muzyki tanecznej.

1. Walc wiedeński.
Walce i ländlery komponował z powodzeniem m.in. M. Pamer, a potem J. Lanner i J. Strauss starszy, którzy debiutowali w jego orkiestrze. Po 1825 r. walc stał się specjalnością wiedeńską. Wszystkich kompozytorów walców przyćmiła sława J. Straussa młodszego, "króla walca", który bardziej niż ojciec rozbudował formę tego tańca, a zwłaszcza wstęp i zakończenie. W każdym jego walcu płynie kilka oryginalnych melodii, na zmianę żywe i sentymentalne. Jego walce stały się symbolem cesarskiego Wiednia, jego galanterii i radości życia, trafiły do sal balowych i koncertowych: Nad pięknym, modrym Dunajem, Opowieści Lasku Wiedeńskiego, Wiedeńska krew, Życie artysty, Wino, kobieta i śpiew, Odgłosy wiosny, Poranne gazetki. Charakterystyczną cechą w akompaniamencie walca wiedeńskiego jest akcent na pierwszej, mocnej części taktu (na "raz"), lekkie wyprzedzenie i wydłużenie drugiej ćwierćnuty (Atempause) i skrócenie trzeciej.

2. Kariera walca.
We Francji rozgłos kompozytora walców zyskał E. Waldteufel, który pozostawił akcent na "raz" i wyrównał rytm. W Anglii rozpowszechnił się walc powolny (boston), z akcentem na "dwa". Walc stał się wizytówką wiedeńskiej operetki, rozbrzmiewa w operach, utworach symfonicznych, fortepianowych wybitnych kompozytorów. Schubert słuchał orkiestr M. Pamera i J. Lannera, sam skomponował wiele fortepianowych walców. Walc stał się utworem koncertowym, unieśmiertelnił go Weber w Zaproszeniu do tańca, Berlioz w II części (Bal) Symfonii fantastycznej, Ravel - w La Valse, w Walcach szlachetnych i sentymentalnych. Czajkowski wprowadził walca zamiast scherza do III i V Symfonii, do baletów, do Serenady na orkiestrę smyczkową. W walcach Chopina (19), innych niż wiedeńskie, wirtuozowskich albo nastrojowych, unosi się atmosfera romantycznego salonu. Walce komponował Liszt, Brahms, Sibelius (Valse triste - Smutny walc), Szostakowicz, Britten. Walc jest ozdobą wielu oper, rozbrzmiewa w Don Giovannim (scena balu) Mozarta, w Fauście Gounoda, Śpiewakach norymberskich (walc czeladników) Wagnera, Cyganerii Puciniego, Kawalerze z różą R. Straussa, Wozzecku Berga, w operetkach Offenbacha. W XX w. tracił świeżość i elegancję, powtarzały się zużyte schematy i pretensonalne harmonie, parodiował go Strawiński (Pietruszka, Historia żołnierza), Szostakowicz.

Wiwat
- ludowy taniec wielkopolsko-lubuski, w tempie żywym, metrum dwu- lub trójdzielnym.

Zapateado
(wym. sapateado) - hiszpański taniec w takcie 3/4 lub 6/8, w tempie umiarkowanym, w rytmie synkopowanym, ze stepowaniem, tańczony przez solistę. Zapateado, pochodzący z XVI w., został wprowadzony na sceny Europy w XIX w. przez słynną tancerkę austriacką F. Elssler.

Zbójnicki
- ludowy taniec polski z regionów górskich, głównie Podhala, w takcie 2/4. Tańczony jest przez mężczyzn, którzy na przemian maszerują (marsz), wykonują przysiady, skoki, klaszczą,śpiewają, żonglują siekierkami (ciapugami), chwytają się pod łokcie i kręcąc raz w prawo, raz w lewo. Kończy się zazwyczaj krzesanym. Tempo, poctkowo umiarkowane, nabiera stopniowo rozpędu i dochodzi do maksymalnej szybkości w obrotach, czyli tzw. zwyrtaniu. W różnych okolicach Tatr i Podhala istnieje wiele odmian zbójnickiego.